ใบหน้าของจางว่านหลินแดงยิ่งกว่าเดิม แดงจนแทบเหมือนเลือดจะหยดออกมา
เถาจือพูดเสริมอย่างไม่รีบร้อนว่า “ต่อไปข้าก็เป็นภรรยาของเจ้าแล้ว ข้าเห็นกาน้ำชาน้อยของเจ้าแล้วด้วย”
“ซูเถาจือ เจ้าไสหัวไป!” จางว่านหลินตะโกนด้วยความโกรธ เสียงดังจนทำให้นกกระจอกบนกำแพงลานบ้านตกใจบินหนีไปหมด
เถาจือหดคอด้วยความตกใจเมื่อถูกเขาตะคอก พอเห็นพี่ว่านหลินโกรธถึงเพียงนี้ ก็นึกถึงหญิงสาวที่กระโดดน้ำ จึงรับปากเสียงเบาว่า “พี่ว่านหลิน อย่าไปกระโดดน้ำเลยนะ... ข้าจะดีกับท่านเอง”
นางจำได้ว่าพวกผู้หญิงเคยเกลี้ยกล่อมหญิงสาวคนนั้นแบบนี้ บอกว่าขอเพียงนางแต่งออกไป จางอู่ก็จะดีกับนางเอง ขอเพียงพี่ว่านหลินยอมรับนางเป็นภรรยา นางก็จะดีกับพี่ว่านหลินเช่นกัน
“ปัง” ประตูไม้ของกระท่อมหลังเล็กถูกกระแทกปิดจากด้านในอย่างแรง ทำเอาเถาจือตกใจอีกครั้ง
“จางว่านหลิน! จางว่านหลิน! ดูสิว่าข้าจับอะไรได้!”
จ้าวซุ่นจื่อวิ่งกระหืดกระหอบเข้ามาในลานบ้าน เสื้อผ้าเปื้อนโคลนไปทั่ว มือชูปลาตะเพียนที่ยังสะบัดหางอยู่ตัวหนึ่ง ปลายาวประมาณหนึ่งฝ่ามือ
ก่อนหน้านี้ทั้งสองคนไปจับปลาที่ริมแม่น้ำ จางว่านหลินนั่งแปะลงไปในน้ำโคลน จึงกลับมาก่อน ส่วนเขาจับปลาได้ตัวหนึ่งหลังจากนั้น พอใจเสียเหลือเกิน ย่อมต้องมาอวดสหายสนิทเป็นธรรมดา
จางว่านหลินไม่ตอบเขา
จ้าวซุ่นจื่อมองเถาจือที่ยืนเหม่ออยู่กลางลาน “เมียเจ้าหนอนเหม็น จางว่านหลินอยู่ไหน?”
“ข้าไม่ใช่หนอนเหม็นเสียหน่อย” เถาจือตอบไม่ตรงคำถาม ทั้งยังเชิดคางขึ้นแล้วพูดอย่างจริงจังว่า “ข้าเป็นภรรยาของพี่ว่านหลินแล้ว”
ซุ่นจื่อหัวเราะหึออกมา “จางว่านหลินยังไม่ยอมรับเจ้าเป็นภรรยาเลย ฝันกลางวันต่อไปเถอะ”
“เขาต้องยอมรับสิ!” เถาจือพูดอย่างมีเหตุผล พลางยื่นนิ้วชี้ไปตรงหว่างขาของตน “ข้าเห็นกาน้ำชาน้อยตรงนี้ของเขาแล้ว”
ซุ่นจื่อชะงักไปครู่หนึ่ง ก่อนจะกุมท้องหัวเราะจนตัวโยน “จางว่านหลิน! เจ้าแย่แล้ว! โดนคนเห็นหมดเปลือกเข้าแล้ว ฮ่า ๆ ๆ ๆ เมียเจ้าหนอนเหม็นคนนี้ ต่อให้ไม่อยากได้ก็ต้องเอาแล้วล่ะ”
จ้าวซุ่นจื่อหัวเราะจนมีน้ำตาคลอ ยืดตัวไม่ไหวแล้วก็นั่งแหมะลงกับพื้น หัวเราะต่อไม่หยุด
เถาจือมองพี่ซุ่นจื่ออย่างงุนงง ไม่เข้าใจว่ามีอะไรน่าขำ
“ซุ่นจื่อ หัวเราะอะไรอยู่ตรงนี้หรือ?” เสียงของซิ่วไฉจางดังมาจากประตูลานบ้านอย่างเนิบช้า
จ้าวซุ่นจื่อสะดุ้ง เขารู้ว่าซิ่วไฉจางไม่ชอบให้ตนมาหาจางว่านหลิน จึงรีบลุกพรวด ทิ้งคำพูดไว้ว่า “ไม่มีอะไร” แล้วเผ่นออกไป โดยยังถือปลาตัวนั้นไว้ในมือ
เมื่อเถาจือเห็นซิ่วไฉจางกลับมา ก็ยินดีขึ้นมาทันที รีบเดินเข้าไปหา “ท่านลุงจาง ข้าเห็นกาน้ำชาน้อยบนตัวพี่ว่านหลินแล้ว ต่อไปข้าก็เป็นภรรยาของเขาแล้ว”
“กาน้ำชาน้อยอะไรหรือ?” ซิ่วไฉจางงุนงงไปหมด
เถาจือชี้ไปหว่างขาของตนอย่างเปิดเผย “ก็ที่งอกอยู่ตรงนี้ ข้าเห็นตอนเอาเสื้อผ้าไปให้พี่ว่านหลินเมื่อครู่นี้”
สีหน้าซิ่วไฉจางหม่นลง เขาอ้าปากคิดจะตำหนิสักสองคำ แต่พอนึกได้ว่านางยังเด็ก สูญเสียทั้งบิดามารดา และมีความบกพร่องด้านการรับรู้มาตั้งแต่เกิด ต่อให้ดุด่านางก็คงฟังไม่เข้าใจ ครั้นมองดวงตากลมโตขาวดำชัดเจนของเถาจือ ก็เห็นแต่ความใสซื่อไร้เดียงสา ไม่มีความคิดอื่นแฝงอยู่แม้แต่น้อย
เขาถอนหายใจหนัก ๆ พลางยกมือขึ้นลูบผมเถาจือ น้ำเสียงอ่อนลงเล็กน้อย “เถาจือ เจ้าและว่านหลินยังเด็ก เรื่องแต่งงานยังเร็วเกินไป ลุงพาเจ้ากลับมาแต่แรกก็รับเจ้าเป็นคนในครอบครัวแล้ว เพียงแต่คำพูดเมื่อครู่นี้ ต่อไปอย่าเอาไปพูดกับคนอื่นอีก”
ใบหน้าเถาจือพลันเปี่ยมด้วยความยินดี นางเงยหน้าถามว่า “ท่านลุง ถ้าอย่างนั้นต่อไปข้าเรียกท่านว่าพ่อ เรียกท่านป้าว่าแม่ได้ไหม?”
ซิ่วไฉจางสบดวงตาใสบริสุทธิ์คู่นั้น ใจก็อ่อนยวบ จึงกล่าวอย่างอดทนว่า “เถาจือ รอให้เจ้าโตขึ้น แล้วเข้าพิธีกราบไหว้ฟ้าดินแต่งงานกับว่านหลิน ค่อยเปลี่ยนคำเรียกก็ยังไม่สาย”
ดูท่าว่าวันนี้นางก่อเรื่องขึ้นก็เพราะพวกเขาไม่ยอมให้นางเรียกพ่อแม่สินะ
เมื่อนึกถึงตรงนี้ ซิ่วไฉจางก็อดถอนหายใจอีกครั้งไม่ได้ เด็กคนนี้ซื่อตรงแต่กำเนิด บางครั้งก็ดื้อรั้นจนชวนให้ทั้งสงสารทั้งจนใจ
ซิ่วไฉจางมีชื่อว่าจางวั่งเยว่ เป็นบุตรชายคนเล็กที่เกิดในบั้นปลายชีวิตของจางซานไก่ เจ้าของที่ดินรายใหญ่แห่งหมู่บ้านซ่างเหอและหมู่บ้านเซี่ยเหอ
เดิมทีจางซานไก่ไม่ได้ชื่อนี้ เขาเป็นบุตรคนที่สามของบ้าน ตอนหนุ่มไปเป็นทหารอยู่กว่าสิบปี พอกลับมาก็ขาพิการไปข้างหนึ่ง เดินกะเผลกไปมา ตั้งแต่นั้นทุกคนจึงเรียกเขาว่าจางซานไก่
นานวันเข้า ทุกคนต่างคิดว่าจางซานไก่เป็นชื่อจริงของเขา
ตอนกลับบ้านเกิด จางซานไก่อายุใกล้สามสิบแล้ว เขาใช้เงินที่นำกลับมาซื้อที่ดินสิบกว่าหมู่ แล้วแต่งงานกับหลิวซื่อ หญิงสาวร่างกายแข็งแรง ทั้งสองขยันขันแข็งและตั้งใจทำมาหากิน กว่าสิบปีต่อมาก็กลายเป็นเจ้าของที่ดินรายใหญ่ผู้มีชื่อเสียงในหมู่บ้านซ่างเหอและเซี่ยเหอ ครอบครัวมีที่นาสามร้อยหมู่
หลังหลิวซื่อเสียชีวิต จางซานไก่ในวัยห้าสิบปีก็รับโต้วฮวา สาวใช้ในบ้านมาเป็นอนุ
โต้วฮวาเป็นหญิงม่าย ไม่มีบุตรของตนเอง ต่อมาทั้งสองก็มีบุตรชายที่เกิดในบั้นปลายชีวิต คือจางวั่งเยว่ ซึ่งอายุไล่เลี่ยกับจางว่านฉือ หลานชายคนโต
จางซานไก่เองไม่ได้เรียนหนังสือมากนัก หลังครอบครัวมีที่ดินแล้ว เขาก็ตั้งใจให้คนรุ่นหลังได้เป็นบัณฑิต ทว่าจางเหวยเจิน บุตรชายคนโต มีรูปร่างสูงใหญ่กำยำเหมือนพ่อแม่ และไม่ชอบอ่านหนังสือมาตั้งแต่เกิด
ตอนบุตรชายคนเล็กเกิด จางซานไก่กลายเป็นเจ้าของที่ดินรายใหญ่แล้ว จึงยกกิจการในบ้านให้บุตรชายคนโตดูแล ส่วนตนทุ่มเทกับการกำชับให้บุตรชายคนเล็กและหลานชายร่ำเรียนหนังสือ
ตอนจางซานไก่เสียชีวิต เขาอายุหกสิบห้าปี โต้วฮวาอนุภรรยาโศกเศร้าเสียใจจนตรอมใจตายตามไปด้วย
ใครจะคิดว่าหลังเขาเสียชีวิตและเพิ่งฝังศพเรียบร้อย จางเหวยเจินบุตรชายคนโตก็ขุ่นเคืองที่มารดาเพิ่งสิ้นใจไม่นาน บิดากลับรับอนุและมีบุตร จึงขับไล่จางวั่งเยว่ผู้เป็นน้องชายออกจากตระกูลจาง แบ่งให้เพียงที่นา 10 หมู่กับเรือนดินสามห้องหลังหนึ่ง
ตั้งแต่เล็ก จางวั่งเยว่ได้รับคำสั่งสอนจากมารดาว่าต้องรู้จักบุญคุณ และอย่าแก่งแย่งกับพี่ชายในทุกเรื่อง มารดามักพูดเสมอว่า กิจการของครอบครัวนี้เป็นสิ่งที่มารดาของพี่ชายกับบิดาช่วยกันสร้างขึ้นมา แต่เดิมก็ไม่ใช่ของเขา เขาควรพอใจและรู้จักบุญคุณ
บางทีเพราะคำสั่งสอนของมารดาและความรักที่บิดามีให้ตอนยังมีชีวิต จางวั่งเยว่จึงมีนิสัยใจกว้างต่อผู้อื่น และเมื่อมีเรื่องอะไรเกิดขึ้นก็มักหาสาเหตุจากตัวเองก่อน
ดังนั้นแม้จางวั่งเยว่ถูกขับออกมา เขาก็ไม่เคยปริปากบ่น ความสัมพันธ์กับบ้านเก่าก็ไม่ได้บาดหมาง ตรงกันข้าม ความสัมพันธ์กับจางว่านฉือ หลานชายที่เติบโตมาด้วยกัน กลับยิ่งดีขึ้นเรื่อย ๆ
แต่เขาไม่เคยลืมความปรารถนาของบิดาที่อยากให้เขาเรียนหนังสือจนประสบความสำเร็จ จึงพยายามร่ำเรียนและเข้าสอบเอาตำแหน่งบัณฑิต ในวัยยี่สิบกว่า ๆ ก็สอบได้เป็นซิ่วไฉ
เมื่อสองปีก่อน จางวั่งเยว่เดินทางไปสอบระดับสำนักที่เมืองประจำจังหวัด
ที่ผ่านมา ไม่ว่าจะเข้าสอบครั้งไหน เขาก็ไปกับจางว่านฉือผู้เป็นหลานชายเสมอ แต่ครั้งนั้นหลานชายต้องไว้ทุกข์ให้พี่ชาย จึงเข้าสอบไม่ได้ เขาจึงต้องเดินทางไปตามลำพัง
หลังออกจากสนามสอบ เขาเผลอติดไข้หวัดจนล้มป่วย ลุกไม่ขึ้น ต้องอาศัยซูเส้าจื้อที่เดินทางไปส่งเขาถึงเมือง คอยดูแลทั้งกลางวันกลางคืน ต้มยาและป้อนยาให้
เมื่อเงินค่าเดินทางหมด ซูเส้าจื้อก็ออกไปรับจ้างงานชั่วคราว หาเงินทีละหลายสิบอีแปะมาช่วยเหลือ
หลังจางวั่งเยว่หายป่วยและกลับถึงบ้าน เขาก็ไปเยี่ยมถึงบ้านตระกูลซูเพื่อขอบคุณ เมื่อเห็นเถาจือบุตรสาวของซูเส้าจื้อมีหน้าตาสะสวยเป็นพิเศษ เขาซาบซึ้งในบุญคุณของซูเส้าจื้อ จึงเกิดความคิดอยากเกี่ยวดองกัน
บุตรชายของเขา ว่านหลิน อายุมากกว่าเถาจือห้าปี ตั้งแต่เล็กก็หน้าตาหล่อเหลา คิ้วตาสะอาดหมดจด เมื่อดูจากรูปร่างหน้าตา ทั้งสองก็เหมาะสมกันจริง ๆ
นึกไม่ถึงว่าซูเส้าจื้อจะโบกมือปฏิเสธซ้ำ ๆ บอกเพียงว่าไม่กล้ารับน้ำใจนี้ และกล่าวว่าบุตรสาวของตนซื่อตรงจนซื่อบื้อ เปิดใจเรียนรู้ช้ากว่าคนอื่น เพิ่งหัดพูดได้ไม่นาน ไม่คู่ควรกับบัณฑิตอย่างว่านหลิน
ตอนนั้นซิ่วไฉจางคิดเพียงว่าอีกฝ่ายถ่อมตัวปฏิเสธ จึงไม่ได้เก็บมาใส่ใจ
แต่หลังจากสังเกตอย่างละเอียด เขาก็รู้ว่าคำพูดของซูเส้าจื้อไม่เกินจริง
ตอนกินข้าว หากพ่อแม่บอกให้นางคีบกับข้าวอย่างไหน นางก็จะคีบแต่อย่างนั้น ไม่แตะอย่างอื่นแม้แต่คำเดียว คนอื่นพูดอะไร นางก็เชื่ออย่างนั้น ไม่เคยคิดวกวน เป็นคนหัวทื่ออย่างที่ชาวบ้านพูดกันจริง ๆ
ตอนนั้นซิ่วไฉจางทั้งตกใจและเสียดาย หน้าตาสะสวยเฉลียวฉลาดถึงเพียงนี้ แต่กลับมีจิตใจซื่อไร้เดียงสาเช่นนี้
หลังจากนั้น ทั้งสองครอบครัวก็ไปมาหาสู่กันอยู่เสมอ แต่สิ่งที่เขาคาดไม่ถึงคือสามีภรรยาซูเส้าจื้อเสียชีวิตอย่างน่าอนาถ ส่วนเถาจือเด็กสาวกลับพูดเรื่องน่าตกใจว่า นางหมั้นหมายกับว่านหลินไว้แล้ว และเป็นภรรยาของว่านหลิน
เขาปฏิเสธไม่ได้เลย เขารู้ว่าเถาจือไม่มีเล่ห์เหลี่ยมเช่นนั้น คงเป็นเพราะยามซูเส้าจื้อกับภรรยาป่วยหนักใกล้ตาย ไม่มีทางเลือกอื่น จึงหาข้ออ้างเพื่อฝากฝังบุตรสาวไว้กับใครสักคน
เขารู้เรื่องของตระกูลซูอยู่บ้าง ภรรยาของซูเส้าจื้อถูกบิดามารดาตระกูลซูรังเกียจและกลั่นแกล้ง เพราะแต่งงานมาหลายปีก็ยังไม่มีบุตร ซูเส้าจื้อรักภรรยามาก จึงยืนอยู่ข้างภรรยาเสมอ
ต่อมาสามีภรรยาคู่นี้ทะเลาะกับบ้านเดิมของตระกูลซูจนแยกบ้านไปตั้งครอบครัวเอง ความสัมพันธ์ไม่เคยดีขึ้นตลอดหลายปี โดยเฉพาะเมื่อบิดามารดาตระกูลซูเห็นว่าบุตรชายคนโตมีบุตรสาวเพียงคนเดียวคือเถาจือ ก็ยิ่งลำเอียงเข้าข้างบุตรชายคนเล็กทั้งสองคน
เมื่อสามีภรรยาประสบเหตุไม่คาดฝันกะทันหัน ย่อมไม่วางใจฝากเถาจือผู้ซื่อตรงจนซื่อบื้อไว้ให้คนตระกูลซูดูแล
เขาปฏิเสธคำฝากฝังของผู้มีพระคุณไม่ได้ จึงจำต้องพาเถาจือกลับบ้าน บุตรชายว่านหลินได้ยินข่าวลือจากคนนอก จึงอาละวาดถึงขั้นไม่ยอมขึ้นโต๊ะกินข้าว บอกว่าเขากับเถาจืออยู่ร่วมบ้านเดียวกันไม่ได้
ภายหลังเขากับภรรยาช่วยกันเกลี้ยกล่อมอย่างหนัก บอกว่าไม่ได้มีการหมั้นหมายกันแต่อย่างใด แต่ครอบครัวตนติดค้างบุญคุณบิดามารดาของเถาจือ จึงต้องเลี้ยงดูนางให้เติบโตและไม่อาจทรยศต่อมิตรเก่า กว่าจะทำให้บุตรชายสงบลงได้
แท้จริงแล้วเขาเองก็คิดว่าการให้เถาจือเป็นลูกสะใภ้คงทำให้บุตรชายต้องลำบากใจ แต่คำพูดน่าตกใจของเถาจือแพร่ไปถึงหูคนตระกูลซูแล้ว เขาก็ไม่มีทางออกที่ดีกว่านี้ ทั้งยังทรยศต่อคำฝากฝังของผู้มีพระคุณไม่ได้ จึงคิดว่าค่อยว่ากันเมื่อพวกเด็ก ๆ โตขึ้น