ที่แท้ เมื่อปีก่อน ข่าวเกาอวิ๋นฮ่าวสละชีพก็มาถึง ครอบครัวต่างโศกเศร้าจนแทบขาดใจ
ลูกชายพลีชีพเพื่อชาติ แม้สองสามีภรรยาสูงวัยจะเจ็บปวด แต่ก็ยังรู้สึกภาคภูมิใจที่ลูกชายตายอย่างมีเกียรติ
ในเวลาเพียงสามปี สองสามีภรรยาสูญเสียลูกชายไปถึงสองคน ลูกชายคนที่สามกับคนที่ห้า เรื่องเช่นนี้หาได้ยากในระยะหลายสิบลี้รอบภูเขาไป๋อวิ๋น
ครอบครัวที่มีวีรชนสละชีพเพื่อชาติถึงสองคน ย่อมได้รับการดูแลจากรัฐบาลในระดับสูงสุด อีกทั้งยังเป็นที่เคารพนับถือของชาวบ้าน
ตอนลูกชายคนที่ห้าตาย เขาเพิ่งอายุได้ 18 ปี ยังไม่ทันแต่งงานมีลูก ความโศกเศร้าจึงมีเพียงพ่อแม่กับพี่น้องเท่านั้น
แต่เกาอวิ๋นฮ่าวลูกชายคนที่สามนั้นต่างออกไป
ซูอวิ๋นผู้เป็นภรรยาเพิ่งแต่งเข้าบ้านได้ไม่ถึงสองปี ทั้งอ่อนโยนมีคุณธรรมและซื่อสัตย์เรียบง่าย จนสองสามีภรรยาสูงวัยเอ็นดูนัก
บัดนี้เธอยังสาว แต่กลับต้องเป็นหม้าย ใครเอ่ยถึงเธอก็อดเสียดายไม่ได้
อย่างไรก็ตาม ยุคนี้คือสาธารณรัฐแล้ว ธรรมเนียมรักษาพรหมจรรย์และสร้างซุ้มสดุดีแบบสังคมศักดินาถูกยกเลิกไปแล้ว
ซูอวิ๋นยังสาว อีกทั้งไม่มีลูกสักคน ต่อให้เธออยากครองตัวเป็นหม้าย ครอบครัวทางบ้านก็คงไม่ยอมให้ลูกสาวเป็นหม้ายไปตลอดชีวิต
ซูอวิ๋นไว้ทุกข์มาถึงเดือนที่เก้าแล้ว อีกสามเดือนก็จะครบหนึ่งปี ไม่ว่าจะด้วยเหตุผลใด ถึงตอนนั้นก็ต้องปล่อยให้เธอกลับไป
เกาเหล่าฮั่นกับภรรยาตัดใจไม่ลงจริง ๆ จนทั้งคืนแทบนอนไม่หลับ
เกาเหล่าฮั่นจึงลุกขึ้นนั่งทั้งที่ยังคลุมเสื้ออยู่ ยัดยาเส้นแห้งลงกล้องยาสูบจนเต็ม แล้วสูบพลางดูดเสียงดังจ๊วบ ๆ
“แม่เฒ่า เธอว่าอวิ๋นฮ่าวตายไปเกือบปีแล้ว อีกไม่กี่วันทางบ้านภรรยาของเขาคงส่งคนมาใช่ไหม”
“เฮ้อ! ก่อนหน้านี้ให้สะใภ้กลับบ้านไปเที่ยวหนึ่ง ฉันเดาว่าคงไปคุยเรื่องนี้นั่นแหละ”
บ้านเดิมของซูอวิ๋นอยู่ห่างจากหมู่บ้านเกาไปแปดลี้ วันนั้นตอนเธอกลับจากบ้านเดิม ดวงตาแดงก่ำ
เกาฮูหยินผู้เฒ่าเดาว่าทางบ้านเดิมคงยื่นคำขาดแล้ว แต่ก็ไม่ได้ถามว่าซูอวิ๋นคิดอย่างไร
“พูดตามเหตุผล ลูกชายบ้านเราก็ตายไปแล้ว จะรั้งสะใภ้ให้อยู่เฝ้าบ้านว่าง ๆ ไปตลอดก็ไม่ถูก แต่สะใภ้ดี ๆ แบบนี้ ฉันตัดใจไม่ลงจริง ๆ!”
หญิงชราถอนหายใจยาว
“ใครว่าไม่ใช่ล่ะ! ในบรรดาสะใภ้ทั้งหมด ซูอวิ๋นขยันที่สุด ทั้งยังกตัญญูที่สุด ฉันกับเธอก็เข้ากันได้ดี พอคิดว่าเธอจะจากไป ฉันก็อยากร้องไห้แล้ว”
พูดจบ เสียงของหญิงชราก็พลันสั่นเครือ
“เฮ้อ! คงพูดได้แค่ว่าเราสองคนไม่มีวาสนา”
ในห้องมีเสียงถอนหายใจของสองสามีภรรยาสูงวัยดังขึ้นเป็นระยะ
พอฟ้าสาง ซูอวิ๋นก็เปิดม่านประตูเข้ามาถามว่าเช้านี้จะกินอะไร แล้วก็เทกระโถนของสองสามีภรรยาให้ด้วย
เกาเหล่าฮั่นยิ่งนอนไม่หลับเข้าไปใหญ่
“แม่เฒ่า ฉันมีเรื่องจะปรึกษา เธอว่าทำแบบนี้ได้ไหม”
“เรื่องอะไรล่ะ พูดมาสิ”
“เธอดูสิ ภรรยาของอวิ๋นถิงก็ตายไปเกือบสามปีแล้ว อีกไม่นานเขาก็จะอายุ 30 ข้างกายพ่อลูกไม่มีใครคอยดูแล น่าสงสารจริง ๆ...”
“เธอหมายถึงให้ซูอวิ๋นเปลี่ยนเรือนไปอยู่กับอวิ๋นถิงสินะ”
หญิงชราพูดขัดสามีทันที
“ใช่แล้ว ทำแบบนี้ซูอวิ๋นก็ไม่ต้องเป็นหม้าย อวิ๋นถิงก็มีคนคอยดูแล”
“แต่ฉันกลัวว่าทั้งสองคนจะไม่ยอม ยังไงก็เป็นพี่สามีกับน้องสะใภ้ คงรู้สึกกระอักกระอ่วน”
“จะกระอักกระอ่วนอะไร ที่บ้านเราเรื่องแบบนี้กำลังนิยมกันเสียด้วยซ้ำ”
“แต่ถึงอย่างไรก็เป็นพี่สามีนะ”
ในชนบท พี่สามีมีฐานะคล้ายพ่อสามี ปกติน้องสะใภ้พบพี่สามีก็มักนอบน้อม ไม่ค่อยพูดคุยด้วย
“โธ่! พอไหว้ฟ้าดินเข้าหอ ก็เป็นแค่ชายกับหญิง จะไปสนใจอะไรว่าเป็นพี่สามีหรือไม่พี่สามี พูดจาเหลวไหล!”
คำพูดของชายชราฟังหยาบกระด้าง แต่เหตุผลก็ไม่ได้ผิด
อีกอย่าง หญิงชราคิดเรื่องนี้มานานแล้ว เพียงแต่ไม่กล้าพูดออกมา
“คืนนี้ฉันจะถามอวิ๋นถิงดู เธอก็ช่วยเกลี้ยกล่อมซูอวิ๋นด้วย ถ้าจำเป็นก็ต้องวางท่าผู้ใหญ่ในบ้านบ้าง”
“ได้ ถ้าเป็นแบบนั้นจริงก็ดีเหลือเกิน บ้านเกาของเราคงต้องจุดธูปขอบคุณฟ้าดินแล้ว”
พอสองสามีภรรยาคิดว่าซูอวิ๋นจะยังได้เป็นสะใภ้บ้านเกาต่อ ก็อดตื่นเต้นไม่ได้
ซูอวิ๋นเป็นผู้หญิงดีที่หาได้ยากจริง ๆ
ยามเย็น เกาเหล่าฮั่นไพล่มือไว้ข้างหลัง คาบกล้องยาสูบไว้ในปาก แล้วเดินไปบ้านลูกชายคนโต
อวิ๋นถิงเพิ่งกลับจากทำงานในไร่ กำลังวุ่นอยู่กับการก่อไฟทำอาหาร
พอเห็นพ่อเดินเข้ามา เขาก็รีบเดินไปรับ
“พ่อ มาทำไมครับ”
“พ่อบอกแกกี่ครั้งแล้ว ทำงานเสร็จก็ไปกินข้าวทางโน้นเลย จะได้ไม่ต้องกลับมาทำอีก”
อวิ๋นถิงยิ้มจนเห็นฟันขาวอย่างเก้อเขิน แล้วตอบว่า
“แบบนั้นจะไม่เหมาะนะครับ”
“เหมาะสิ เราเป็นครอบครัวเดียวกัน”
เกาเหล่าฮั่นพูดพลางนั่งลงบนแผ่นหินสีเขียวในลานบ้าน แล้วสูบยาเส้นเสียงดังจ๊วบ ๆ
“อวิ๋นถิง พ่อมีเรื่องจะพูด หวังว่าคราวนี้แกจะฟังพ่อนะ ได้ไหม”
“พ่อพูดมาเลยครับ ผมฟังอยู่”
อวิ๋นถิงลูกชายคนโตเป็นลูกกตัญญู หากตอนนั้นไม่เชื่อฟังพ่อแม่ เขาก็คงออกไปร่วมต่อต้านญี่ปุ่นตั้งนานแล้ว
“แค่ก ๆ แกดูสิ อวี้เฟินก็จากไปสามปีแล้วใช่ไหม”
“ครับ”
“แกน่าจะคิดเรื่องแต่งงานใหม่ได้แล้วนะ”
“พ่อครับ ยังไม่มีใครที่เหมาะเลย”
“ใครว่าไม่มีคนเหมาะ แกแค่ไม่ถูกใจใครเลยใช่ไหมล่ะ”
อวิ๋นถิงเงยหน้ามองแสงอาทิตย์ยามเย็น แล้วถอนหายใจเบา ๆ
“ผมอยากได้ภรรยาที่เข้ากันได้และเข้าใจผมเหมือนอวี้เฟิน แต่หาแบบนั้นไม่ง่ายเลยครับ”
“นั่นก็จริง ความสัมพันธ์ของแกกับอวี้เฟินไม่มีอะไรให้ติ แต่เธออายุสั้น จะทำยังไงได้ล่ะ”
อวิ๋นถิงกับอวี้เฟินเติบโตมาด้วยกันในหมู่บ้านเดียวกัน ผู้ใหญ่ของทั้งสองครอบครัวก็สนิทสนมกัน พวกเขาเป็นคู่รักวัยเด็ก พอโตขึ้นก็แต่งงานกันโดยธรรมชาติ
แต่โชคชะตาไม่เข้าข้าง หลังให้กำเนิดอวี้หลงได้สองปี เธอก็ป่วยตาย
อวิ๋นถิงลำบากมาก หลายปีมานี้ต้องเป็นทั้งพ่อทั้งแม่ ในที่สุดก็รอจนกระทั่งอวี้หลงโตขึ้นมาหน่อย
“อวิ๋นถิง แกไม่สังเกตหรือว่าซูอวิ๋นนิสัยคล้ายอวี้เฟินมาก ทั้งกตัญญู อารมณ์ดีก็ยิ้มให้ตลอด น่ารักน่าเอ็นดูทีเดียว”
“เรื่องนั้นผมไม่ค่อยรู้ครับ ปกติไม่ค่อยได้คุยกัน”
พูดจบ อวิ๋นถิงก็เงยหน้าพรวด
“พ่อ พ่อหมายความว่ายังไงครับ”
เกาเหล่าฮั่นเคาะกล้องยาสูบเบา ๆ ก่อนพูดอย่างจริงจัง
“ลูกเอ๋ย อวิ๋นฮ่าวจากไปเกือบปีแล้ว ซูอวิ๋นคงเป็นหม้ายไปตลอดชีวิตไม่ได้ พ่อกับแม่ตัดใจจากสะใภ้ดี ๆ คนนี้ไม่ลง”
“ถึงอย่างนั้นก็จะรั้งเธอไว้ตลอดชีวิตไม่ได้หรอกครับ!”
อวิ๋นถิงจะไม่รู้ได้อย่างไรว่าน้องสะใภ้คนนี้ดีกับพ่อแม่มาก ทั้งยังดีกับอวี้หลงด้วย
“พ่อกับแม่แอบคุยกันว่า จะให้เธอเปลี่ยนเรือนมาอยู่กับแกได้ไหม ให้พวกแกใช้ชีวิตด้วยกันไปตลอด แบบนี้น้าก็จะกลายเป็นแม่ อวี้หลงก็จะไม่ต้องน่าสงสาร”
อวิ๋นถิงได้ยินแล้วใจก็พลันกระตุกวูบ
ซูอวิ๋น น้องสะใภ้ของเขา เป็นคนอ่อนโยนมีคุณธรรมและซื่อสัตย์เรียบง่าย มีชื่อเสียงดีในละแวกนี้
ตั้งแต่น้องชายคนที่สามตาย เธอก็อดทนไว้ทุกข์และทำงานหนักอยู่บ้านเกามาเกือบปี
หรือว่าซูอวิ๋นอยากกลับไปแล้ว แต่พ่อแม่ตัดใจไม่ลงจึงคิดวิธีนี้ขึ้นมา แบบนั้นไม่ได้เด็ดขาด
คิดได้ดังนั้น อวิ๋นถิงก็รีบพูดว่า
“พ่อพูดอะไรแบบนั้นครับ อย่าพูดอีกเลย ถ้าเรื่องนี้แพร่ออกไป คนในหมู่บ้านจะไม่หัวเราะเยาะบ้านเราเหรอครับ!”
“จะหัวเราะเยาะอะไร ตั้งแต่โบราณก็มีธรรมเนียมนี้ พี่น้องตาย ภรรยาของผู้ตายก็เปลี่ยนเรือนไปอยู่กับพี่ชายหรือน้องชายของเขาได้”
“แต่บ้านเราไม่ได้ครับ ปกติผมกับซูอวิ๋นต่างก็ให้เกียรติกัน จะให้ผมแต่งงานกับน้องสะใภ้ ผมเสียหน้าไม่ได้หรอกครับ”
เกาอวิ๋นถิงโบกมือปฏิเสธติด ๆ กัน ก่อนพูดต่อว่า
“พ่อครับ อย่าเอาเรื่องนี้ไปพูดกับซูอวิ๋นเด็ดขาด เธอจะลำบากใจแค่ไหน”
“แกจะไปสนใจมากทำไม พูดมาเถอะ ถ้าซูอวิ๋นยอม แกจะเห็นด้วยไหม”
“ผมไม่เห็นด้วยครับ ซูอวิ๋นยังสาว แถมหน้าตาก็ดี ชื่อเสียงก็สะอาด ยังมีบ้านดี ๆ อีกหลายบ้านมาสู่ขอพวกเรา อย่าทำเรื่องไร้ศีลธรรมแบบนั้นเลยครับ”
“แกนี่มันไม่ได้เรื่อง! ต่อให้เธอดีแค่ไหนก็เป็นแม่หม้าย บ้านดี ๆ ที่ไหนจะไม่อยากแต่งกับสาวโสด”
เกาเหล่าฮั่นเห็นลูกชายคนโตดื้อดึง ก็โกรธจนแทบจะด่าออกมา
“แกกลับไปคิดให้ดีเถอะ ถ้าอยากแต่งงานใหม่ ก็ไม่มีใครเหมาะไปกว่าซูอวิ๋นแล้ว”
พูดจบ เขาก็เดินจากไปด้วยความโมโห
ทิ้งให้อวิ๋นถิงนั่งนิ่ง ใจหวิวโหวงไปชั่วขณะ จนเนิ่นนานก็ยังดึงสติกลับมาไม่ได้