ฤดูใบไม้ร่วง ปี 1939 ทางตะวันตกเฉียงใต้ของมณฑลจิ้น
ภายในหุบเขาแห่งหนึ่งซึ่งไม่มีใครรู้จัก อาคารสีเหลืองดินเรียงต่อกันเป็นแถบ สภาพทรุดโทรมจนไม่มีแม้แต่กำแพงล้อมรอบ มีเพียงเรือนลานอิฐเขียวไม่กี่หลังที่ตั้งอยู่ติดกับบ้านดินเป็นแถวยาว
ตรงปากทางเข้าหุบเขามีป้ายแขวนไว้ว่า: โรงงานเครื่องนุ่งห่มกองทัพที่แปด เขตชายแดน
หุบเขาแห่งนี้มีลักษณะพิเศษ พอลมตะวันตกเฉียงเหนือพัดมา ทรายเหลืองกับฝุ่นก็ฟุ้งตลบม้วนเข้าไปด้านใน ชั่วขณะเดียวท้องฟ้ากลายเป็นสีเหลืองขุ่น มองเห็นได้เพียงรำไร
ภูเขาหัวโล้นที่อยู่ไม่ไกลกับฝุ่นที่ลอยปกคลุมไปทั่วสุดลูกหูลูกตา บ่งบอกแก่ผู้ที่อยากรู้จักสถานที่แห่งนี้ว่า ที่นี่คือที่ราบสูงดินเหลือง เขตที่ดินและน้ำถูกกัดเซาะอย่างรุนแรง
ถึงทรายเหลืองจะฟุ้งเต็มฟ้า แต่ก็ไม่ได้รบกวนชีวิตประจำวันของผู้คนในหุบเขา ทุกคนใช้ผ้าคลุมศีรษะปิดหน้า ใบหน้าเปี่ยมด้วยความสงบและยินดี
ภายในโรงงาน หญิงหลายคนนั่งเย็บพื้นรองเท้าใต้ชายคาด้านอับลม พลางกระซิบคุยกัน
“ทุกคนได้ยินหรือยัง ว่ากองส่งกำลังบำรุงใหญ่กับโรงพยาบาลจะย้ายมาที่นี่ ได้ข่าวว่ายังเพิ่งชนะศึกมาด้วย”
“โธ่ พี่ชุนฮวา ข่าวของพี่ช้ากว่าของอาจูบ้านฉันอีกนะ เขาทำงานอยู่กรมกิจการสังคมเชียวนะ” หญิงคนหนึ่งที่โพกผ้าไว้บนศีรษะเล่าข่าวล่าสุด ทำให้หลายคนพากันเข้ามารุมฟังทันที
“ใต้บังคับบัญชาของผู้บัญชาการหลิวมีกองกำลังชื่อกรมทหารซินอี ผู้บังคับกองร้อยเก่งมาก ได้ยินว่ากองของเขามีทั้งปืนทั้งปืนใหญ่ ต้านกองทหารญี่ปุ่นไว้หลายวัน แถมยังระเบิดผู้บังคับกองพันของอีกฝ่ายตายด้วย”
“ลองทายดูสิว่าเกิดอะไรขึ้น ได้ข่าวว่าเขาฝ่าฝืนคำสั่งในสนามรบ แล้วฝ่าวงล้อมออกมาทางด้านหน้าเลย!”
หญิงหลายคนที่ยืนล้อมฟังสบตากัน ต่างก็แยกไม่ออกว่านี่เป็นเรื่องดีหรือเรื่องร้าย มีคนรีบถามว่า “ต้าเหนี่ย จิริงหรือเปล่า ฝ่าฝืนคำสั่งไม่ใช่เรื่องเล็กนะ”
หญิงที่อยู่ตรงกลางยืนยันอย่างหนักแน่น “ของจริงแน่นอน ฉันจูต้าเหนี่ยเป็นคนแบบไหน ญาติห่าง ๆ ของผู้บัญชาการใหญ่เลยนะ จะโกหกพวกเธอทำไม?”
“ถ้าไม่เชื่อ เดี๋ยวถามลูกชายฉันก็ได้ เจ้านั่นเอาแต่เล่นไม่เอางานเอาการ เมื่อเช้าบอกว่าจะเข้าเมืองไปสืบข่าว ไม่รู้กลับมาหรือยัง”
“ก็จริงนะ เฉิงอวิ้นบ้านเธอคุยกับใครก็ได้ ฉันว่าเป็นเด็กฉลาด อีกหน่อยคงรับช่วงงานจากอาจูของเธอแน่”
พูดถึงใคร คนนั้นก็มาพอดี
เด็กหนุ่มสวมรองเท้าฟาง เสื้อผ้าค่อนข้างสะอาด มุดผ่านกำแพงลานเข้ามาแล้ววิ่งปรู๊ดเข้ามาอย่างรีบร้อน
เขาตัดผมทรงกะลาครอบ รูปร่างผอมสูง สะพายทวนพู่แดงไว้บนหลัง หอบหายใจอย่างหนัก
“คุณน้าทุกคน ข่าวล่าสุดครับ เพิ่งไปสืบมา เหนื่อยจะตาย ขอผมดื่มน้ำก่อนนะครับ”
พูดจบก็หยิบชามใบใหญ่บนโต๊ะขึ้นมาดื่มรวดเดียวจนหมด
จูต้าเหนี่ยไม่พอใจที่ลูกชายทำอะไรลุกลี้ลุกลน จึงยกมือเคาะเขาทีหนึ่ง “รีบพูดมา พูดเสร็จแล้วไปล้างหน้าเสีย เลอะเทอะเหมือนลิงคลุกโคลน”
“ข่าวล่าสุดครับ ผู้บังคับกองร้อยหลี่แห่งกรมทหารซินอีถูกผู้บัญชาการใหญ่ปลด เพราะฝ่าฝืนคำสั่งในสนามรบ ได้ยินว่าจะถูกส่งมาคุมโรงงานเครื่องนุ่งห่มของเรา” จูเฉิงอวิ้นหอบหายใจ รีบเล่าออกมา
ทุกคนรู้สึกเหลือเชื่อ นั่นผู้บังคับกองร้อยเชียวนะ เป็นผู้บัญชาการที่นำกำลังติดอาวุธนับพันคน ไม่ใช่กองกำลังประจำอำเภอหรือหน่วยประจำเขต แล้วจะถูกส่งมาลงโทษแบบนี้เลยหรือ?
“เดี๋ยวก่อน ไม่ใช่ว่าชนะศึกมาหรอกหรือ?” หลายคนฟังแล้วงุนงง ทำไมเรื่องถึงไม่เหมือนที่คิดไว้
“ใช่ครับ ผู้บังคับกองร้อยหลี่ชนะศึกจริง ๆ การรบต้านทานกินเวลาสามวัน แถมยังยิงปืนใหญ่ระเบิดผู้บังคับกองพันซากาตะตาย แล้วฝ่าวงล้อมออกมาได้สำเร็จ”
“คำสั่งของผู้บัญชาการใหญ่คือ ให้ถอนกำลังตามแผนโดยอาศัยการคุ้มกันจากกองทัพพันธมิตร ไม่ใช่ฝ่าแนวออกมาทางด้านหน้า กรมทหารซินอีเองก็สูญเสียหนัก มีผู้บาดเจ็บล้มตายเกินครึ่ง”
จูเฉิงอวิ้นมีสีหน้าจนใจ ข่าวนี้คงแพร่ไปทั่วซานซีภายในไม่กี่วัน เผื่อว่าหยานเหล่าซีกับฉางเซินข่ายจะรีบแสร้งทำเป็นให้เกียรติ แล้วส่งโทรเลขแสดงความยินดีมาสักฉบับ
ส่วนเรื่องอื่นน่ะหรือ อย่าได้หวังเลย พวกนั้นขี้เหนียวจนไม่ยอมควักเงินสักแดง ไม่ต้องพูดถึงเงินหยาง แม้แต่เงินฝ่าปี้สักนิดก็คงไม่อยากให้
ใคร ๆ ก็รู้ว่านี่เป็นชัยชนะ แต่การขัดคำสั่งก็ไม่ใช่เรื่องที่ควรทำ ดังนั้นผู้บังคับกองร้อยคนนี้จึงพ้นจากตำแหน่ง และกำลังจะกลายเป็นหัวหน้าของโรงงานเครื่องนุ่งห่ม
“เอาละ คุณน้าทุกคนคุยกันต่อเถอะครับ ผมจะไปล้างหน้าที่ร่องน้ำ เดี๋ยวค่อยคุยกันใหม่” แค่เอาข่าวมาบอกก็พอแล้ว จูเฉิงอวิ้นรีบออกไปล้างเนื้อล้างตัวในร่องน้ำ
แถวนี้ทั้งฝุ่นทั้งลมทรายแรงมาก แค่ออกไปข้างนอกจนเหงื่อออก ก็ขัดขี้ไคลออกมาได้เป็นกอง
จูเฉิงอวิ้นถือถังไม้ใบเล็กกับผ้าขนหนู มุดเข้าไปในร่องเขา ข้างในมีลำธารสายหนึ่ง เขาขุดแอ่งน้ำเล็ก ๆ ไว้
เขาล้างตัวง่าย ๆ แล้วจับปลาหมอได้หลายตัว
ปลาหมอพวกนี้ตัวเล็กก็จริง แต่เอาไปตกปลาเป็นเหยื่อชั้นดี อีกหลายสิบปีข้างหน้า ถ้าใช้ของแบบนี้ก็คงต้องเข้าไปนั่งในคุกสองสามวัน
จูเฉิงอวิ้นเลี้ยงพวกมันไว้อย่างระมัดระวังในถังน้ำ ตั้งใจว่าพรุ่งนี้จะไปทางท้ายน้ำ ดูว่าจะตกปลาหลีตัวใหญ่ขึ้นมาสักสองตัวเป็นกับแกล้มได้หรือเปล่า
เขามองปลาหมอตัวน้อยที่น่าสงสารไม่แพ้กัน แล้วแช่เท้าพลางยิ้มขื่น ไม่รู้จะพูดอะไรดี
ตั้งแต่เกิดจนถึงตอนนี้ เขามักฝันเห็นเรื่องบางอย่างอยู่เสมอ ราวกับได้เห็นทั้งชาติก่อน ชาตินี้ และอนาคต
เขาเองก็แยกไม่ออกว่าจริงหรือเท็จ แต่อย่างน้อยสงครามต่อต้านญี่ปุ่นจะชนะ ชีวิตความเป็นอยู่จะดีขึ้นเรื่อย ๆ ผู้คนจะไม่ต้องกังวลเรื่องอาหารการกินอีก
“จางจื้อเหว่ยเป็นใครกันนะ ทำไมฉันนึกไม่ออกเลย?” จูเฉิงอวิ้นเกาศีรษะ รู้สึกว่าชื่อนี้สำคัญมาก แต่ก็ไม่รู้ว่าเพราะอะไร
แต่มีอยู่เรื่องหนึ่งที่เขาค่อนข้างกลัวรถ ราวกับเคยเห็นอุบัติเหตุทางรถยนต์ในฝัน ดูเป็นลางไม่ค่อยดีนัก
แต่ตอนเรียนในโรงเรียน เขากลับจดจำอะไรได้มากมาย ราวกับรู้เรื่องพวกนั้นอยู่แล้ว
เขาถอนหายใจ นั่งแช่เท้าบนก้อนหินริมลำธาร มองปลาตัวเล็กในน้ำแทะหนังเท้าของเขา
หยิบสมุดเล่มเล็กที่พกติดตัวออกมา แล้วเริ่มทบทวนสิ่งต่าง ๆ ในหัว
“ตาวารีช… อืม คำนี้น่าจะเป็นภาษารัสเซีย พวกหนวดเคราดกจากโซเวียตเคยมาที่ฝ่ายส่งกำลังบำรุง ได้ยินพวกเขาพูดกัน”
“มะเธอร์ฟัก… นี่มันอะไรกัน ไม่เคยได้ยินใครพูดเลย”
“ยาเมเตะ?” จูเฉิงอวิ้นเกาศีรษะ หรือว่าชาติก่อนเขาเคยรู้จักพวกญี่ปุ่น สำเนียงนี้ฟังแปลก ๆ ไม่ค่อยเป็นทางการเลย
ถ้อยคำหลากหลายภาษาพรั่งพรูออกจากปากเขา แม้แต่ตัวเขาเองก็ยังงุนงงว่าไปรู้เรื่องพวกนี้มาได้อย่างไร
เขาหยิบสมุดเล็กที่พกติดตัวขึ้นมาดู อืม ตาวารีชหมายถึงสหาย เป็นภาษารัสเซียจริง ๆ
เขาสงสัยอย่างหนักว่าตอนเกิดใหม่ น้ำแกงยายเมิ่งคงหมดอายุไปหน่อย แต่ก็อธิบายไม่ได้อยู่ดีว่าเกิดอะไรขึ้นกันแน่
อย่างไรก็ดี ตอนนี้ยังอยู่ในช่วงทำสงครามกับญี่ปุ่น ชีวิตที่มีปลาและเนื้อกินในฝันคงยังสัมผัสไม่ได้ในเร็ว ๆ นี้
ตามที่ครูในโรงเรียนบอก เขาอาจเป็นผู้รู้ที่กลับชาติมาเกิดพร้อมบุญกุศล จะสูงส่งแค่ไหนครูก็พูดไม่ชัด เอาเป็นว่ามีโชคชะตาหนุนนำ
คำว่าโชคชะตาหนุนนำนี่ฟังดูคลุมเครือมาก อย่างน้อยโชคลาภก็ดี จูเฉิงอวิ้นไม่ได้หวังอะไรมาก ขอแค่ใช้ชีวิตอย่างสงบปลอดภัยก็พอ
เขากวนน้ำในลำธารสองสามที ไล่ปลาที่แทะเท้าออกไป กำลังจะเช็ดเท้ากลับบ้าน จู่ ๆ ก็มีเหรียญหยางเหรียญหนึ่งติดซอกนิ้วเท้าขึ้นมาด้วย
จูเฉิงอวิ้นไม่ได้แปลกใจอะไร เช็ดมันอย่างอารมณ์ดีแล้วเก็บใส่กระเป๋า เงินนี่แหละสินเดิมสำหรับภรรยาในอนาคตของเขา
“เอ่อ วันนี้โชคลาภดีนะ…”