หลี่ซูปิดสายพานลำเลียงแร่ จอดรถยกเข้าที่ ตรวจสอบเครื่องจักรทั้งหมดในพื้นที่ทำงานของตัวเองเสร็จแล้วก็นวดคอที่เมื่อยล้า ก่อนตอกบัตรเลิกงานอย่างเหน็ดเหนื่อย
เธอเคยได้ยินพี่ชายเล่าว่า นานมาแล้ว ตอนที่มนุษย์ยังอาศัยอยู่บนโลก โรงงานนิยมทำงานเป็นสายการผลิต คนงานแต่ละคนรับผิดชอบเพียงพื้นที่เล็ก ๆ ตรงหน้าเท่านั้น มีแต่โรงงานเล็ก ๆ ในเขตล้าหลังที่ยังให้คนคนเดียวทำงานหลายอย่าง
แม้รอยเท้าของมนุษย์จะแผ่ไปทั่วกาแล็กซีตั้งแต่หลายร้อยปีก่อน แต่มหาวิกฤตก็ยังส่งผลกระทบต่อทุกคนอย่างลึกซึ้ง
เขตดาวเพอร์ซิอุสเป็นอาณานิคมที่พัฒนาช้าที่สุดของอาณาจักรมนุษย์ เทคโนโลยีล้ำสมัยมากมายยังเข้าไม่ถึง มนุษย์เคยทะเยอทะยาน คิดจะพิชิตกาแล็กซีอันกว้างใหญ่ และทั่วทั้งทางช้างเผือกก็เต็มไปด้วยอาณานิคม
ในยุคนั้น อาณานิคมเกิดใหม่เหล่านี้ไม่เก็บข้อมูลทางเทคโนโลยีไว้ในพื้นที่มากนัก เพราะอาศัยเครือข่ายสื่อสารของประตูดวงดาวในการส่งข้อมูลและเทคโนโลยีทุกชนิดได้อย่างรวดเร็ว ไม่มีใครคิดว่าประตูดวงดาวจะพังทลาย ไม่มีใครคิดว่าตัวเองจะขาดการติดต่อกับระบบสุริยะ เทคโนโลยีที่ผู้คนนับล้านล้านสั่งสมสืบทอดกันมาหลายพันปีล้วนมลายสิ้น
แต่เรื่องนั้นก็เกิดขึ้นจริง
เมื่อขาดการติดต่อกับอาณาจักรมนุษย์ เขตดาวเพอร์ซิอุสในปัจจุบันก็ถดถอยทางเทคโนโลยีอย่างเหนือจินตนาการ ยิ่งไปกว่านั้น ยังมีสงครามและความวุ่นวาย รวมถึงอาณานิคมที่อยู่นอกเขตดาวศูนย์กลางจำนวนมากล่มสลาย ทำให้เทคโนโลยีสูญหายไปมากยิ่งขึ้น
สิ่งที่ร้ายแรงกว่าความถดถอยทางเทคโนโลยีคือการล่มสลายของระเบียบสังคม หลี่ซูคนเดียวต้องรับผิดชอบทุกขั้นตอนของสายการผลิตแร่ ตั้งแต่ชะละลายแร่จนถึงการทำให้บริสุทธิ์ สารละลายโลหะที่ผ่านการทำให้บริสุทธิ์แล้วจะถูกบรรจุลงถัง จากนั้นจึงพิจารณาตามคำสั่งซื้อหรือชนิดของวัสดุว่าจะนำไปกลั่นโดยตรง หรือหลอมแยกสิ่งเจือปนเพิ่มเติม
เดิมทีงานเหล่านี้ต้องมีเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยและช่างเทคนิคจำนวนมากคอยตรวจสอบตลอดเวลา แต่ในโรงงานรายย่อย ทุกอย่างกลับตกเป็นหน้าที่ของเธอคนเดียว งานซับซ้อนและหนักหนาสาหัสขนาดนี้ หลี่ซูก็ยังไม่กล้าบ่นหรือประท้วง
ถ้าเธอไม่ทำ ก็มีคนอื่นทำ ขอแค่เธอกล้าอู้งาน โรงงานก็หาคนมาแทนจากข้างถนนได้ทุกเมื่อ
หลี่ปินเคยบอกว่า การบีบคั้นอย่างบ้าคลั่งเช่นนี้และการไม่สนใจความเสี่ยงในการผลิต เป็นเรื่องที่แม้แต่ยุคเริ่มต้นของการปฏิวัติอุตสาหกรรมบนโลกก็ยังทำไม่ได้
พอคิดถึงพี่ชาย ร่างกายที่ทำงานหนักมาทั้งวันของหลี่ซูก็ยิ่งรู้สึกเหนื่อยล้า พี่ชายออกจากบ้านไปแล้ว 8 ปี เธอคิดถึงพี่ชายผู้ฉลาดและพึ่งพาได้คนนี้มาก ตอนพ่อแม่ยังอยู่ พวกเขาสนใจแต่โรงงาน เธอเติบโตมาโดยมีหลี่ปินคอยเลี้ยงดู จึงได้รับอิทธิพลจากแนวคิดตะวันออกของเขามาก ให้ความสำคัญกับสายใยครอบครัวและการใช้ชีวิต แม้แต่ชื่อของเธอก็เป็นหลี่ปินที่ตั้งให้ ส่วนพ่อแม่ตั้งชื่อหลี่ฉางเจิ้นให้เพราะหวังพึ่งสิ่งศักดิ์สิทธิ์ ในช่วงที่โรงงานกำลังจะไปไม่รอด
“ยังดีที่มีน้องชาย” เธอสวมหน้ากากกรองอากาศแล้วเดินช้า ๆ ปลอบใจตัวเอง “ถึงจะกินเก่ง แต่ก็พึ่งพาได้”
เมื่อเห็นคนงานคนอื่น ๆ ริมทางซื้อแผ่นอาหารบำรุงแข็ง ๆ มัน ๆ จากแผงเล็ก ๆ ตามมุมถนน เอากลับไปอุ่นกินที่บ้าน แผ่นหลังของหลี่ซูก็เหยียดตรงขึ้นเล็กน้อย
ของแบบนั้นจะเรียกว่าอาหารได้ยังไง? อาหารที่บ้านตระกูลหลี่ต่างหากถึงจะเรียกว่าอาหาร!
เธอคิดถึงฝีมือทำอาหารของพี่ชาย หลี่ปินไม่เพียงสอนให้เธอเอาชีวิตรอด แต่ยังสอนวิธีทำอาหารด้วย หลังจากหลี่ปินจากไป เธอก็ถ่ายทอดฝีมือนี้ให้หลี่ฉางเจิ้น
เมื่อคิดว่ากลับบ้านแล้วจะได้กินโจ๊กเนื้อกับมอสเปรี้ยวหวานและหนูตากแห้ง รอยยิ้มบาง ๆ ก็ปรากฏบนใบหน้าของเด็กสาว
เธอถึงกับรู้สึกว่าได้กลิ่นอาหารหอม ๆ แล้ว... เดี๋ยวก่อน
หลี่ซูหยุดเดิน มองไปทางบ้านตัวเองอย่างระแวดระวัง
เดิมทีบ้านตระกูลหลี่อยู่ในโรงงาน แต่เมื่อ 3 ปีก่อน โรงงานล้มละลายโดยสมบูรณ์ หลังพ่อแม่ฆ่าตัวตาย เธอก็ย้ายมาอยู่ที่นี่กับน้องชาย บ้านหลังนี้อยู่ริมเขตโรงงาน สร้างขึ้นบนแผ่นโครงสร้างด้านบน ห่างจากกองเครื่องยนต์สถานีอวกาศมาก แรงโน้มถ่วงจึงอ่อนที่สุด ไม่สะดวกต่อการใช้ชีวิต ทั้งยังได้รับผลกระทบจากก๊าซพิษของโรงงานอย่างหนัก บ้านแบบนี้ยังมีอีกหลายหลังทั่วเขตอุตสาหกรรม และผู้พักอาศัยล้วนเป็นคนยากจน
ในระยะเท่านี้ เธอไม่ควรได้กลิ่นหอมผ่านอากาศปนเปื้อน ยิ่งตอนนี้ยังสวมหน้ากากกรองอากาศอยู่ด้วย
หลี่ซูล้วงชะแลงจากกระเป๋ากางเกงเอี๊ยมทำงาน แล้วแนบตัวเข้ากับกำแพงค่อย ๆ เข้าไปใกล้ เมื่อเห็นประตูบ้านเปิดอ้ากว้าง ระบบระบายอากาศที่ปกติไม่ยอมเปิดกลับเป่าลมแรงสุดกำลัง หัวใจเธอก็บีบรัด
เมื่อแน่ใจว่าไม่มีใครอยู่หน้าประตู เธอก็ค่อย ๆ ขยับเข้าไปอีกสองสามก้าว สูดหายใจลึกเตรียมชะโงกหน้าเข้าไปดู แล้วก็ได้ยินเสียงหัวเราะอย่างมีความสุขของน้องชาย
“ว้าว! แผ่นอาหารบำรุงเอามาทำแบบนี้ได้ด้วยเหรอ? หอมเกินไปแล้ว พี่ไม่เคยสอนผมเลย!”
เสียงอ่อนโยนอีกเสียงหนึ่งที่เธอคิดถึงมาตลอดตอบว่า “เอาหนูตากแห้งแช่น้ำให้นิ่ม ทอดในน้ำมันแล้วหั่นเป็นเส้น คลุกกับมอสเปรี้ยวหวานและแผ่นอาหารบำรุง ก็ได้โจ๊กเนื้อหนึ่งชามแล้ว ทำไม่ยากหรอก แต่ตอนนั้นพี่ไม่มีน้ำมัน เลยสอนหลี่ซูไม่ได้”
หลี่ปินที่กำลังยกอาหารออกมาพูดไปพลาง รู้สึกว่ามีเงาคนเพิ่มขึ้นตรงประตู เขาเงยหน้ามองแล้วก็ยิ้ม “กลับมาแล้วเหรอ? ไปล้างมือแล้วมากินข้าวสิ”
เมื่อเห็นว่าเป็นหลี่ปินจริง ๆ หลี่ซูก็ไม่อยากเชื่อสายตา จากนั้นดวงตาก็แดงก่ำ ชะแลงหลุดมือ ลอยค้างกลางอากาศ ก่อนร่างที่พุ่งเข้าหาจะชนมันกระเด็นไปกระแทกกำแพงดังเพียะ
หลี่ปินที่ถูกหลี่ซูพุ่งเข้ากอดเต็มแรงรีบปิดฝาชามโจ๊กที่ยังร้อนลวกอย่างว่องไว หลี่ฉางเจิ้นน้ำลายไหลยืด แต่ก็ยังไม่ลืมร้องว่า “โจ๊ก! โจ๊ก! พี่ อย่าชนจนหกนะ!”
หลี่ปินถูกน้องสาวพุ่งชนจนกระแทกโต๊ะ เจ็บจนแยกเขี้ยว “ไอ้โง่ตาไม่ถึง รีบมารับโจ๊กไปสิ อยากเห็นพี่กับพี่สาวหน้าเสียโฉมหรือไง?”
ที่โต๊ะกินข้าวบ้านตระกูลหลี่ หลังร้องไห้โฮไปยกใหญ่ หลี่ซูก็สงบลง ดวงตายังบวมอยู่ เธอกอดชามไว้ จิบคำหนึ่งแล้วเหลือบมองหลี่ปินทีหนึ่ง ราวกับกลัวว่าตัวเองยังฝันอยู่ ส่วนหลี่ฉางเจิ้นซัดไปสามชามรวดจนท้องป่อง ตอนนี้กำลังใช้ช้อนขูดเศษอาหารในชามเข้าปากอย่างเพลิดเพลิน
หลี่ปินกลับไม่อยากกินแผ่นอาหารบำรุงเลย เขากินไปเพียงนิดเดียว หลังฟังหลี่ซูเล่าเรื่องที่เกิดขึ้นในช่วงหลายปีมานี้จบ เขาก็ตกตะลึงอย่างมาก
“สรุปว่าพ่อแม่ฆ่าตัวตาย อย่างน้อยข่าวที่พวกเธอรู้ก็คือฆ่าตัวตาย แล้วโรงงานก็ไม่ได้เป็นของตระกูลหลี่แล้วงั้นเหรอ?”
หลี่ฉางเจิ้นจ้องชามของหลี่ปินตาเป็นมันแล้วพยักหน้าหงึก ๆ
ใบหน้าหลี่ปินมืดครึ้มลง “แปลว่าพวกเราสามคนไม่ได้เกิดมาเพราะความรักของพ่อแม่ แต่เป็นลูกที่เกิดตามธรรมชาติ แล้วตามกฎหมายหนี้ของบริษัทยักษ์ใหญ่ เราถูกใช้เป็นหลักประกันเงินกู้ได้งั้นเหรอ? พวกเราเพิ่งเกิดก็ถูกพ่อแม่เอาไปกู้เงินแล้ว?”
หลี่ฉางเจิ้นพยักหน้าต่อ
หลี่ปินหน้าเสีย แต่ยังไม่ยอมแพ้ “ตอนนี้ที่บ้านยังมี 2,807 เหรียญดวงดาว แต่ติดหนี้รวมกันเกิน 10,000 เหรียญ?”
หลี่ซูก้มหน้าลง แม้แต่หลี่ฉางเจิ้นก็ไม่กล้าจ้องชามของหลี่ปินอีก
“ไอ้เวรเอ๊ย! ตาแก่สองคนนั่น ตายไปก็ดีแล้ว!” หลี่ปินตบโต๊ะอย่างเดือดดาล
ที่แท้พ่อแม่ที่ว่าไม่เคยรักพวกเขาสามคนเลยสักนิด ทุกวันนี้ระบบแต่งงานในเขตดาวเพอร์ซิอุส รวมถึงครอบครัว ล้วนสลายไปพร้อมกับการหายไปของอาณาจักรมนุษย์ การให้กำเนิดและเลี้ยงดูบุตรสามารถใช้โรงงานเฉพาะทางทดแทนได้ ทั้งประชาชนยังยากจน ครอบครัวส่วนใหญ่จึงไม่คิดจะมีลูก หรือไม่มีเงินเลี้ยงลูกด้วยซ้ำ ดังนั้นครอบครัวไหนที่มีลูกตามธรรมชาติ บริษัทยักษ์ใหญ่ก็จะตัดสินว่าพ่อแม่มีความตั้งใจจะเลี้ยงดูลูกอย่างแรงกล้า จึงยินดีให้กู้เงิน
พ่อแม่ไม่มีเงินจ่ายคืนก็ไม่เป็นไร ลูกก็จ่ายต่อได้ ถ้ายังจ่ายไม่ไหวก็เซ็นสัญญาเป็นแรงงานผูกมัดข้ามรุ่น พ่อแม่ในชาตินี้ของหลี่ปินบริหารกิจการไม่ดี จึงคิดจะกู้เงินโดยใช้ลูกเป็นหลักประกัน วางแผนจะมีลูกไปเรื่อย ๆ เพื่อกู้เงินมาประคองโรงงาน
แต่บริษัทยักษ์ใหญ่ก็ไม่ใช่คนโง่ พอหลี่ฉางเจิ้นต้องแบกหนี้ด้วย บริษัทก็ตัดสินว่าความเสี่ยงในการปล่อยกู้ให้ตระกูลหลี่สูงเกินไป จึงไม่ให้กู้เพิ่มแล้ว ไม่อย่างนั้นตอนหลี่ปินกลับมาคราวนี้ เขาคงไม่ได้เจอแค่น้องชายกับน้องสาวหนึ่งคู่ แต่อาจเจอพี่น้องเต็มบ้านไปหมด
เมื่อโรงงานไปต่อไม่ไหวอย่างสมบูรณ์ บริษัทยักษ์ใหญ่ก็ยึดไปจัดการประมูล โรงงานที่มีมูลค่ากว่าหมื่นเหรียญดวงดาวถูกขายไปในราคาถูก เงินส่วนใหญ่ถูกนำไปใช้หนี้ เหลือ 2,807 เหรียญให้หลี่ซูกับหลี่ฉางเจิ้นสองพี่น้อง บริษัทยักษ์ใหญ่ปล่อยเงินกู้และลงทุนไปทั่ว ขอแค่มีสักบ้านที่ประสบความสำเร็จก็คืนทุนได้ ส่วนรายที่ล้มเหลวและเก็บเงินคืนไม่ได้ล่ะ? ก็ถือเป็นหนี้เสีย ขายต่อให้บริษัททวงหนี้ก็พอ
หลี่ปินพูดอย่างขุ่นเคืองว่า “ฉันก็ว่าอยู่ ทำงานได้ดีแท้ ๆ ที่บ้านก็เป็นหนี้ไม่น้อย ทำไมบริษัทหมินเซิงถึงไม่ยอมต่อสัญญาให้อีกหลายปี กลับเขี่ยฉันทิ้ง ที่แท้พวกเขาเล็งโรงงานไว้ตั้งแต่แรกนี่เอง”
เรื่องนี้อธิบายได้ว่าทำไมเด็กเหลือขออายุ 8 ขวบที่มาจากเขตโรงงานอย่างเขาถึงได้เป็นลูกเรือ บริษัทหมินเซิงไม่ใช่บริษัทท้องถิ่น รับเขาเข้าทำงานก็เพื่อใช้เป็นตัวประกันเท่านั้น ตอนนี้ได้หุ้นโรงงานมาแล้ว ย่อมต้องเขี่ยหลี่ปินทิ้งเพื่อป้องกันไม่ให้เขาแค้นจนกระทบการดำเนินงานของบริษัท
ซาลาตัวคงอยากให้เขาอยู่ต่อจริง ๆ เพราะความบาดหมางระหว่างเขากับบริษัทหมินเซิงไม่เกี่ยวอะไรกับซาลาตัว การขาดทุนเป็นเรื่องของบริษัท ส่วนเงินที่ได้จากการลักลอบขนสินค้าก็เป็นเงินของเขาเอง
หลี่ซูวางชามลง “ตอนน้องเกิด โรงงานก็แทบไม่มีคำสั่งซื้อแล้ว หนูเตรียมใจเรื่องการชำระบัญชีล้มละลายไว้นานแล้ว แค่สุดท้ายได้เงินมาเยอะขนาดนี้ หนูเลยกังวล ทั้งที่ยังมีหนี้อีกตั้งมากมาย”
เงินที่เหลือจากการขายโรงงาน หลี่ซูไม่เคยแตะเลยสักเหรียญ ในช่วงหลายปีมานี้ เงินที่ใช้กินอยู่เป็นเงินที่เธอกับน้องชายหามาอย่างยากลำบาก เธอไม่รู้ว่าจะใช้เงินก้อนนี้อย่างไรให้หนี้หมด และกลัวว่าถ้าแตะเงินเข้า คนอื่นในเขตอุตสาหกรรมจะสังเกตเห็น ที่นี่ทุกคนยากจนและจับตาค่าใช้จ่ายกันมาก ขอแค่ใช้เงินไปนานเข้า คนก็จะเริ่มเอะใจ แล้วหลังจากนั้นก็ไม่มีวันสงบสุขอีก
หลี่ซูรู้ดีว่าพี่ชายฉลาดเกินวัย ทั้งยังออกไปเห็นโลกกว้างมาแล้ว เธอกับน้องชายใช้เงินก้อนนี้ไม่เป็น ตั้งแต่ได้รับเงินมา เธอก็ตัดสินใจแล้วว่าจะรอให้หลี่ปินกลับมาเป็นคนตัดสินใจ
หลี่ปินพูดอย่างดูแคลน “อย่าคิดว่าบริษัทยักษ์ใหญ่เป็นคนดี เงินพวกนี้ไม่ได้ให้เราเอาไปใช้ แต่ให้เราเอาไปเป็นทุนเสี่ยงต่างหาก เงินเดือนเธอเท่าไหร่? แล้วอัตราแลกเปลี่ยนกับเหรียญดวงดาวตอนนี้เป็นเท่าไหร่?”
หลี่ซูส่ายหน้า “พวกเราได้ค่าแรงรายวัน วันละ 150 แต้มคูปอง ต้องใช้ประมาณ 13,000 แต้มคูปองถึงจะแลกได้ 1 เหรียญดวงดาว”
“ยังเป็นแต้มคูปองอะไรอีก เล่นเกมกันอยู่หรือไง” หลี่ปินถุยน้ำลาย “ทำงานทั้งปี คิดว่าไม่หยุดเลยสักวัน ก็ยังได้แค่ 4 เหรียญดวงดาว จ่ายดอกเบี้ยยังไม่พอด้วยซ้ำ”
ก่อนหน้านี้หลี่ซูรู้ว่าใช้คืนไม่หมด แต่ไม่กล้าคำนวณให้ชัด เพราะกลัวว่าถ้ารู้ตัวเลขแล้วจะไม่มีแรงใช้ชีวิตต่อ พอหลี่ปินคำนวณให้ฟัง หลี่ซูก็ยิ่งสิ้นหวัง น้ำตาไหลออกมาแล้ว
พอเห็นพี่สาวร้องไห้ หลี่ฉางเจิ้นก็ร้อนใจแทบคลั่ง “พี่ อย่าร้องสิ ใครปล่อยกู้ให้เราบอกผมมา คืนนี้ผมจะไปวางเพลิงบ้านมัน! ถ้าพี่แค้นพ่อแม่เฮงซวยคู่นั้น ผมจะไปขุดหลุมศพพวกเขา เอากระดูกไปเลี้ยงแมลงสาบเลยก็ได้”
“ห้ามไปนะ!” หลี่ซูถลึงตาใส่ หลี่ฉางเจิ้นก็หงอทันที เธอก้มมองมือที่เต็มไปด้วยหนังด้านและรอยแผลเล็ก ๆ ของตัวเอง “หนูแค่อยากไถ่โรงงานกลับมา จะได้ไม่ต้องทำงานให้คนอื่นอีก ครอบครัวเราจะได้ตัดสินใจเองและใช้ชีวิตดี ๆ พี่ ตอนคนสองคนนั้นถูกจับไป หนูเอามือปิดตาฉางเจิ้นไว้ เขาไม่รู้หรอก แต่หนูเห็นเต็มตา สภาพแย่มาก”
ดูท่าหลี่ซูจะเกลียดพ่อแม่ถึงขีดสุด ถึงเรียกพวกเขาแค่ว่า ‘คนสองคนนั้น’ เขาปลอบว่า “ไถ่โรงงานกลับมาแล้วจะได้อะไร โรงงานกลั่นแร่รายย่อยต้องคอยดูสีหน้าคนอื่นทำมาหากิน ประจบต้นทางแล้วยังต้องประจบปลายทาง หมายังไม่ทำเลย พี่ชายให้คำมั่นกับเธอ โรงงานที่เราจะทำต้องเป็นอู่ต่อเรือที่มีเทคโนโลยีเป็นจุดขาย”
“แต่การตั้งโรงงานไม่ใช่แค่พูดก็ทำได้ เราต้องหาทางใช้หนี้ก่อน ไม่อย่างนั้นดอกเบี้ยจะพอกขึ้นเรื่อย ๆ...”
พอเห็นพี่ชายเริ่มพูด หลี่ฉางเจิ้นก็เห็นว่าพี่สาวหยุดร้องไห้ทันที เมื่อได้ยินเรื่องใช้หนี้ เขาก็กระปรี้กระเปร่าขึ้นมาทันที “ผมลองหาข้อมูลมานานแล้ว ถ้าจะหาเงิน ต้อง...”
“หุบปาก ฟังพี่พูดก่อน!” หลี่ซูขมวดคิ้ว
“อ๋อ” หลี่ฉางเจิ้นหงอยลงอีกครั้ง
หลี่ปินพูดว่า “ตัวฉันมี 1,392 ที่บ้านมี 2,807 รวมเป็น 4,199 เหรียญดวงดาว ปัดเศษเป็น 4,200 แล้วกัน ฉันคิดว่าเราต้องซื้อยานสักลำ ในอวกาศมีอันตรายมากก็จริง แต่โอกาสก็มีเยอะ ไม่ว่าจะสำรวจซากอารยธรรมของอาณาจักรมนุษย์ เก็บขยะอวกาศ หรือติดตั้งอุปกรณ์ขุดแร่เพื่อขุดดาวเคราะห์น้อย ก็หาเงินได้มากกว่าการเป็นคนงานทั้งนั้น”
“ซื้อยานเหรอ?” หลี่ซูถามอย่างประหลาดใจ “เงินพอเหรอ?”
“ถ้าเป็นยานใหม่ก็ไม่พอหรอก” หลี่ปินยิ้ม “แต่ยานมือเจ็ดมือแปดก็ยังพอมีโอกาสอยู่ เอาละ กินข้าวก่อน พรุ่งนี้ตามพี่ไปดูยานกัน”