“เด็กดี ไม่ต้องจ่ายเงินหรอก” หมอยานั่งยอง ๆ ตรงหน้าเธอ ลูบเปียเล็ก ๆ ของเธอเบา ๆ “กลับบ้านเถอะ ดูแลพี่ชายให้ดีนะ”
ยุคสมัยวุ่นวาย คนยากจนมีอยู่มาก
ชีวิตของแต่ละครอบครัวล้วนไม่ง่าย เสื้อผ้าของหมอยาเองก็ปะชุนอยู่หลายจุด แต่เขายังคงจ่ายยาให้ฟรี รักษาโรคให้ฟรี
เจียงเชิงลากรถเข็นไปพลาง ดวงตาก็พร่ามัวไปพลาง
นานแสนนานหลังจากนั้น เมื่อมีคนถามเจียงเชิงว่า เหตุใดผ่านความลำบากมาหลายปีแล้ว เธอยังรักษาปณิธานแรกเริ่มไว้ได้ เธอก็เอียงคอยิ้ม
อาจเป็นเพราะตลอดเส้นทางที่ผ่านมา เธอพบเจอคนเลวร้าย แต่ก็ได้พบคนอ่อนโยน คนใจดี และผู้คนที่อบอุ่นหัวใจอีกนับไม่ถ้วนกระมัง
ระหว่างทาง
เจียงเชิงถามว่า “พี่ชาย บ้านพี่อยู่ที่ไหน เดี๋ยวหนูไปส่งพี่กลับบ้าน”
ลึก ๆ แล้วเธอคิดว่า วัดร้างหลังนี้เลี้ยงปากท้องเพิ่มอีกคนไม่ไหวจริง ๆ
แต่เรื่องที่กลัวก็มักเกิดขึ้นจนได้ เด็กหนุ่มเงียบไปนาน ก่อนจะเอ่ยออกมาเพียงประโยคเดียว “ผมไม่มีบ้านแล้ว”
เจียงเชิงร้องไห้โฮ
ไม่ใช่เพราะรู้สึกเห็นอกเห็นใจ ไม่ใช่เพราะสงสาร แต่เป็นเพราะกังวลเรื่องอาหารการกินของตัวเองในวันข้างหน้า
เจิ้งยูเชียนกลับดีใจจากใจจริง “ผมก็ไม่มีบ้านแล้ว ผมชื่อเจิ้งยูเชียน ส่วนเธอชื่อเจียงเชิง แล้วพี่ล่ะครับ”
เด็กหนุ่มขยับริมฝีปากเล็กน้อย “สวยโม่”
สุดท้ายเจียงเชิงก็พาสวยโม่กลับมาที่วัดร้างจนได้
เธอหาเครื่องนอนที่นุ่มที่สุดมาปู รองด้วยฟางที่สะอาดที่สุด แล้วช่วยเจิ้งยูเชียนประคองสวยโม่ลงจากรถเข็นอย่างระมัดระวัง
จัดการทุกอย่างเสร็จแล้ว เจียงเชิงก็ต้องเอารถเข็นไปคืน
“ผมไปกับคุณด้วย” เจิ้งยูเชียนเกาะติดเธอเหมือนทุกครั้ง
แต่ครั้งนี้เจียงเชิงปฏิเสธ
“พี่อยู่ที่นี่ดูแลพี่สวยโม่เถอะ” เจียงเชิงพูดราวกับผู้ใหญ่ตัวน้อย ก่อนลากรถเข็นวิ่งปรู๊ดไปส่งคืนตรงปากทางเข้าหมู่บ้าน
ไม่นานนัก เธอก็กลับมาพร้อมฝุ่นเปรอะเต็มหน้าเต็มตัว
ลุงจ้าวอารมณ์ไม่ค่อยดีนัก ของของคนอื่นจะหยิบมาใช้ก็ต้องจ่ายค่าตอบแทน ถูกเตะไปสองสามที ถูกถีบจนกลิ้งกับพื้นอยู่หลายตลบ แค่นี้ไม่นับว่าเป็นอะไร
เจียงเชิงเช็ดหน้า แล้วเริ่มคิดอย่างกระตือรือร้นว่าเย็นนี้จะกินอะไรดี
แน่นอนว่าต้องเป็นผักต้มในน้ำเปล่า
ไม่นาน น้ำใสออกสีเหลืองที่มีใบผักลอยอยู่ก็ถูกยกมาให้ตรงหน้า สวยโม่ถึงกับชะงักงัน
“พวกคุณกินแค่นี้เหรอ” เขาถามอย่างไม่อยากเชื่อ
เจียงเชิงกินอย่างเอร็ดอร่อย “ใช่สิ ใบผักสด ๆ เลยนะ”
เจิ้งยูเชียนทำหน้าเหมือนกลืนยาขม แต่ก็ยังกินคำโต ๆ อย่างไรเสียกินของไม่อร่อยก็ยังดีกว่าปล่อยให้ตัวเองหิว
สวยโม่ลองชิมไปคำหนึ่ง
แม้แต่รสเค็มก็ไม่มี เป็นแค่ผักต้มในน้ำเปล่าแท้ ๆ เอาไปให้สัตว์กินยังถูกหาว่าจืดชืด แต่เด็กหญิงตัวน้อยกลับกินอย่างมีความสุขเสียเหลือเกิน
หัวใจของสวยโม่ทั้งขมขื่นและหม่นหมอง
เขามองรอยฟกช้ำสีเขียวคล้ำที่เพิ่มขึ้นบนแขนของเจียงเชิง แววตาค่อย ๆ แน่วแน่ขึ้น “ต่อไปพี่ชายจะพาพวกคุณไปกินเนื้อ”
เดิมทีเขาคิดว่าพอพูดแบบนี้ออกไป เด็ก ๆ คงร้องไห้ด้วยความซาบซึ้งกันยกใหญ่
แต่ไม่คิดว่าเจียงเชิงจะไม่แม้แต่เงยหน้าขึ้นมา
“พี่ไม่อยากกินเนื้อเหรอ” คราวนี้กลับเป็นสวยโม่ที่สงสัย
เจียงเชิงกลืนใบผักเต็มปากลงไป แล้วดื่มน้ำต้มผักตามอีกอึก “ตอนนี้แค่จะมีชีวิตอยู่ก็ลำบากแล้ว ยังจะไปพูดถึงวันหน้าได้ที่ไหนกัน”
ก็จริง พวกเขาสามคน แค่เรื่องหาอาหารกินก็เป็นปัญหาใหญ่แล้ว
แต่ก่อนมีแค่เจียงเชิงคนเดียว เธอพอจะเก็บของกินได้บ้าง ขโมยเล็ก ๆ น้อย ๆ ได้บ้าง หรือไม่ก็ใช้การนอนหลับหลีกหนีความหิว
แต่เจิ้งยูเชียนทนหิวไม่ไหว พอหิวก็ร้องโวยวาย ส่วนสวยโม่ขาหัก ไม่มีแรงจะขยับไปไหน
คราวนี้คุณหนูเจียงเชิงกลุ้มจนหัวแทบระเบิด
คิดไปคิดมา เจียงเชิงตัวน้อยก็ตัดสินใจว่า จะออกไปขอทาน
“หา? ขอทานเหรอ” เจิ้งยูเชียนตกตะลึง ตอนอยู่ไทหงหยวนเขาอาจไม่ได้กินดีอยู่ดี แต่ก็ไม่เคยอดอยากเรื่องอาหารและเครื่องดื่ม
เขาไม่เคยคิดเลยว่าวันหนึ่งจะต้องคุกเข่าขออาหารจากคนอื่น
“ไม่ได้” สวยโม่ปฏิเสธทันควัน
เขาเป็นคนมีศักดิ์ศรี หากพ่อแม่ที่อยู่บนสวรรค์รู้ว่าลูกชายคนเดียวที่พวกท่านแลกชีวิตปกป้องไว้ต้องไปขอทาน เกรงว่าคงโกรธจนฟื้นขึ้นมาจากความตาย
“ถ้าไม่ขอทานก็อดตาย” เจียงเชิงเท้าเอว พูดราวกับผู้ใหญ่ตัวน้อย “พวกพี่คิดจะอดตายหรือไง”
สวยโม่เงียบไป
เจิ้งยูเชียนเหลือบมองใต้เท้าพระพุทธรูป แล้วสะกิดเจียงเชิง “พวกเราเอาของนั่นมาใช้ก็ได้นี่...ของนั่น...”
ยังมีถั่วทองซ่อนอยู่อีกสองเม็ด
เจียงเชิงถลึงตาใส่เขา “หมอยารักษาโรคทั้งยังจ่ายยาให้พวกเรา พี่คิดจะไม่ให้เงินเขาสักแดงจริง ๆ เหรอ”
ถั่วทองสองเม็ดนั้นตั้งใจเก็บไว้ให้หมอยา ตอนที่ไปซื้อยาครั้งหน้า
เจิ้งยูเชียนหดคอด้วยความรู้สึกผิดเมื่อถูกดุ
ส่วนสวยโม่กลับอดเผยสีหน้าชื่นชมไม่ได้ เขาไม่คิดเลยว่าเด็กขอทานเร่ร่อนคนหนึ่งจะรู้จักตอบแทนบุญคุณด้วย
ที่จริงเจียงเชิงไม่เข้าใจเรื่องพวกนี้หรอก เธอแค่รู้สึกในใจว่าไม่ควรอาศัยความใจดีของหมอยาแล้วหน้าด้านเอาเปรียบเขา
อีกอย่าง ลุงจ้าวเอารถเข็นกลับไปเก็บไว้ที่บ้านแล้ว ต่อไปถ้าจะพาสวยโม่ไปหาหมอ ก็ต้องเสียเงินเช่ารถเข็น
“นี่ก็ต้องใช้เงินทั้งนั้น” เจียงเชิงตัวน้อยพูดอย่างปวดใจ “พี่เจิ้ง พี่ยังเด็ก หนูไม่โทษพี่หรอก แต่ถ้าเราอยากมีชีวิตรอด ต่อไปยังมีเรื่องให้ใช้เงินอีกเยอะเลยนะ”
“ผมรู้แล้ว ผมรู้แล้วว่าผิด” เจิ้งยูเชียนยอมแพ้แต่โดยดี
เจียงเชิงถึงได้พอใจและหยุดพูด
สวยโม่ที่อยู่ข้าง ๆ อดกระตุกมุมปากขึ้นไม่ได้ นับตั้งแต่ครอบครัวของเขาประสบกับความเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ นี่เป็นครั้งแรกที่เขารู้สึกเบิกบานใจอยู่บ้าง
“ผมคัดลอกหนังสือหาเงินได้” เขาเอ่ยขึ้น “ถึงหนังสือหนึ่งเล่มจะได้เงินแค่ไม่กี่เหรียญ อย่างน้อยก็ไม่ต้องไปขอทาน”
ดวงตาของเจียงเชิงเป็นประกาย ก่อนหน้านี้เธอเคยเห็นนักเรียนสะพายกระเป๋าหนังสืออยู่ไม่กี่คน ตอนแอบฟังอาจารย์สอนหนังสือ นี่เป็นครั้งแรกที่ได้ใกล้ชิดกับคนมีความรู้ขนาดนี้
“พี่สวยโม่เคยเรียนหนังสือด้วยเหรอ” เด็กหญิงตัวน้อยนั่งยอง ๆ ลงตรงหน้าเขา “ถ้าอย่างนั้นพี่สอนหนูอ่านหนังสือเขียนหนังสือได้ไหม”
เมื่อเห็นดวงตาเป็นประกายของเธอ สวยโม่ก็พยักหน้า
แต่แล้วเขาก็เสริมขึ้นมาอีกประโยค “ขอแค่อย่าไปขอทานก็พอ”
เอาเถอะ บัณฑิตย่อมมีศักดิ์ศรี ไม่กินอาหารที่ได้มาจากการร้องขอ
เจียงเชิงเข้าใจ
แต่ถ้าไม่ขอทาน แล้วจะหาอะไรกินล่ะ
ต่อให้ไปคัดลอกหนังสือ ก็ต้องวางเงินมัดจำสองเหรียญทองแดงก่อน เถ้าแก่ร้านหนังสือก็ยังกลัวว่าคุณจะถือหนังสือหนีไปอยู่ดี
เจียงเชิงตัวน้อยถอนหายใจเฮือกใหญ่ สุดท้ายก็ตัดสินใจขึ้นเขาไปเก็บเห็ด
อย่างที่เขาว่ากันว่า อยู่ใกล้ภูเขาก็พึ่งพาภูเขา อยู่ใกล้แม่น้ำก็พึ่งพาแม่น้ำ
เมืองสือหลี่ผู่อยู่ติดกับเขาสือหลี่ ชาวบ้านมักขึ้นเขาไปเก็บเห็ดขุดหน่อไม้ ยังมีนายพรานฝีมือดีที่ล่าสัตว์ได้ สัตว์ที่ตายแล้วเอาเนื้อไปขาย ส่วนสัตว์ที่ยังมีชีวิตก็ขายหนัง ได้ราคาดีไม่น้อย
เจียงเชิงไม่กล้าหวังว่าจะจับสัตว์เป็น ๆ ได้ แต่เก็บซากสัตว์ก็ยังพอไหว
เธอเลือกไปตั้งแต่เช้าตรู่ สะพายตะกร้าไม้ไผ่เก่า ๆ ที่เก็บมาได้ สวมเสื้อผ้าเก่าจนมองสีเดิมไม่ออก แล้วพาเจิ้งยูเชียนขึ้นเขาไปด้วยกัน
“เจียงเชิง ไหนคุณบอกว่ามีเห็ดไง ทำไมไม่มีอะไรเลย” เจิ้งยูเชียนมองซ้ายมองขวาด้วยความสงสัย
เจียงเชิงยังคงสีหน้าเรียบเฉย “ข้างนอกคนอื่นเก็บไปหมดแล้ว ต้องเข้าไปเก็บข้างใน”
ในส่วนลึกของภูเขาใหญ่ เงียบสงัดและลึกลับ
ต้นไม้ใหญ่สูงเสียดฟ้าบดบังแสงอาทิตย์ จนทำให้ทัศนวิสัยพลอยแย่ลงไปด้วย
เจิ้งยูเชียนเพิ่งเคยมาที่แบบนี้เป็นครั้งแรก กลัวจนขาสั่น บางครั้งพอเหลือบไปเห็นงูตัวยาวที่หนาเท่าข้อมือ ก็แทบจะฉี่รดกางเกง
เจียงเชิงเองก็กลัว แต่เพื่อเลี้ยงปากท้องทั้งสามคน เพื่อหาเงินสองเหรียญทองแดงไว้เป็นค่ามัดจำสำหรับคัดลอกหนังสือ เธอจำเป็นต้องเข้าป่า และจำเป็นต้องเก็บเห็ดให้ได้