เช้าวันถัดมา หยางเฟิงถูกเสียงกรีดร้องอย่างเจ็บปวดของเหมียวเสี่ยวชุ่ยปลุกให้ตื่น
เสียงนั้นแหลมบาดหู ราวกับกรรไกรขึ้นสนิมกรีดความเงียบยามเช้าให้ขาดผึง พุ่งตรงมาจากบ้านหลัก แม้แต่กำแพงดินบาง ๆ ของห้องเก็บฟืนก็ยังกันไม่อยู่
หยางเฟิงลืมตา เอียงหูฟังอยู่ครู่หนึ่ง มุมปากกระตุกเล็กน้อย ก่อนจะลุกจากเตียงอย่างไม่รีบร้อน
เขามารู้เรื่องราวทั้งหมดในภายหลัง จากเสียงเพื่อนบ้านที่มารวมตัวกันในลานบ้าน ต่างพูดแทรกกันไปมา
ฟ้ายังสางไม่ทันดี ชายชราคนหนึ่งที่ตื่นแต่เช้าไปเก็บมูลสัตว์เดินผ่านตรอก แล้วพบหลี่เทียนอวี่หมดสติอยู่ ชายหนุ่มนอนคว่ำหน้าแน่นิ่ง ขาขวาบิดงออยู่ในมุมผิดธรรมชาติ
ชายชราตกใจ รีบวิ่งไปแจ้งตำรวจ
เจ้าหน้าที่มาถึงอย่างรวดเร็ว พาตัวคนเจ็บส่งโรงพยาบาล แล้วค้นเจอข้อมูลที่อยู่ซึ่งสำนักงานเขตลงทะเบียนไว้บนตัวหลี่เทียนอวี่ จึงปั่นจักรยานไปแจ้งครอบครัว
เหมียวเสี่ยวชุ่ยกำลังจุดไฟหน้าเตาเพื่อทำอาหารเช้า ผ้ากันเปื้อนยังเปื้อนแป้ง พอได้ยินข่าว ตะหลิวในมือก็ร่วงกระทบพื้นดังเคร้ง เธอยืนนิ่งไปสองอึดใจ ก่อนจะกรีดร้องสุดเสียงจนหมาบ้านข้าง ๆ พากันเห่าลั่น
เธอไม่สนแม้แต่น้ำในหม้อที่เพิ่งเดือด รีบกระชากผ้ากันเปื้อนออก ไม่ทำอาหารเช้าต่อแล้ว พุ่งเข้าไปในห้อง คว้าหยางตงผิงที่เพิ่งตื่นนอนและยังงัวเงีย แล้วลากออกไปพลางร้องไห้คร่ำครวญ น้ำตากับน้ำมูกเปรอะเต็มหน้า ปากก็พร่ำด่าหัวขโมยชั่วช้ากับสังคมที่ไร้ความยุติธรรมซ้ำไปซ้ำมา
สองสามีภรรยาไม่แม้แต่จะปิดประตูรั้ว รีบร้อนวิ่งไปทางโรงพยาบาล เสียงฝีเท้าค่อย ๆ ห่างหายไปในตรอก เหลือเพียงเพื่อนบ้านที่ยืนจับกลุ่มอยู่หน้าประตู ชะโงกมองและซุบซิบกัน
เมื่อเห็นว่าเหมียวเสี่ยวชุ่ยกับหยางตงผิงไปกันหมดแล้ว หยางเฟิงจึงค่อย ๆ ลงจากเตียง ผลักประตูเก่าของห้องเก็บฟืนที่ส่งเสียงเอี๊ยดอ๊าด แล้วเดินไปยังอ่างน้ำตรงมุมลาน
อ่างก่อด้วยปูนซีเมนต์ มีอ่างเคลือบใบหนึ่งที่ขอบบิ่นวางอยู่ด้านบน แสงยามเช้าสะท้อนผิวน้ำในโอ่งจนไหวระยิบ
เขาก้มลงวักน้ำเย็นลูบหน้า ความเย็นทำให้ตื่นเต็มตา จากนั้นหยิบผ้าขนหนูมาเช็ด ใบหน้าจึงสดชื่นขึ้นไม่น้อย
ล้างหน้าแปรงฟันเสร็จ เขาก็กลับเข้าห้องเก็บฟืน ปิดประตูไว้ แล้วหยิบขนมปังขาวเนื้อนุ่มหนึ่งถุงกับนมสดกล่องใหญ่จากมิติซูเปอร์มาร์เก็ต มานั่งกินดื่มช้า ๆ ที่ขอบเตียง
ขนมปังอบมาได้ที่ หอมกลิ่นนม เนื้อนุ่มหวานละมุนเมื่อกัดลงไป ส่วนนมก็เย็นชื่นใจ ดื่มลงท้องแล้วสบายอย่างบอกไม่ถูก
กินอิ่มดื่มเต็มที่ เขาเช็ดปากแล้วโยนถุงบรรจุภัณฑ์เข้าไปในมิติ ก่อนเปิดประตูออกมาเดินตรงเข้าไปในบ้านหลัก
ในบ้านยังมีร่องรอยของการทำอาหารเช้าค้างอยู่ หม้อเหล็กบนเตามีไอร้อนลอยขึ้นบาง ๆ น้ำในหม้อเดือดปุด ๆ ส่วนผักดองที่หั่นค้างไว้ครึ่งหนึ่งยังวางอยู่บนเขียง
หยางเฟิงกวาดตามองข้าวของในห้อง แล้วตรงไปยังที่ซ่อนของเหมียวเสี่ยวชุ่ยตามปกติ นั่นคืออิฐก้อนที่คลอนอยู่ใต้โต๊ะข้างเตียง เขาจำได้ว่าเจ้าของร่างเดิมเคยบังเอิญเห็นเธอล้วงเงินออกมาจากตรงนั้นครั้งหนึ่ง
เขาย่อตัวลง ใช้นิ้วเกี่ยวร่องอิฐแล้วงัดขึ้น ด้านล่างมีหลุมตื้น ๆ จริง ภายในห่อผ้าเช็ดหน้าเก่าผืนหนึ่ง มีธนบัตรปึกหนึ่งกับกระดาษหลายแผ่น
หยางเฟิงคลี่ผ้าเช็ดหน้าออกดู ธนบัตรมีอยู่หนาเตอะ ส่วนใหญ่เป็นใบละ 10 กับ 5 หยวน มีเงินย่อยใบละ 2 หยวนอยู่สองสามใบ นับแล้วได้ทั้งหมด 830 หยวน
กระดาษแผ่นบนสุดคือจดหมายแนะนำตัวเข้าทำงานโรงงานน้ำตาลที่เขาเฝ้าคิดถึงมาตลอด ตัวอักษรสีดำบนกระดาษขาว มีตราประทับของสำนักงานเขต หมึกยังคมชัด
เขาเก็บเงินกับจดหมายแนะนำตัวเข้าไปในมิติ กำลังจะลุกขึ้นก็พลันนึกอะไรขึ้นมาได้ จึงหันไปมองกล่องเครื่องมือเหล็กเก่า ๆ ตรงมุมห้อง ซึ่งปกติหยางตงผิงไม่ยอมให้ใครแตะต้อง
เขาเดินไปเปิดฝา ปัดประแจขึ้นสนิมกับไขควงหลายอันที่วางอยู่ชั้นบนออก ใต้ของเหล่านั้นมีซองกระดาษสีน้ำตาลซ่อนอยู่ ภายในพับธนบัตรเป็นปึกอย่างเรียบร้อย นับแล้วได้ 236 หยวน
หยางเฟิงจ้องเงินปึกนั้นอยู่สองวินาที มุมปากยกขึ้นนิด ๆ ที่แท้หยางตงผิงก็ไม่ได้ซื่อสัตย์นัก แอบเก็บเงินส่วนตัวไว้ตั้งมากมายโดยไม่ให้เหมียวเสี่ยวชุ่ยรู้ ปกติทำตัวว่าง่ายเสียเหลือเกิน แต่เงินพวกนี้คงไม่เคยควักให้ลูกชายแท้ ๆ สักหยวน
หยางเฟิงโบกมือ เก็บเงิน 823 หยวนนี้กับเงินส่วนตัวใต้กล่องเครื่องมือ รวมเป็นเงินสด 1,066 หยวน พร้อมคูปองธัญพืช คูปองผ้า คูปองสินค้าอุปโภคบริโภค และคูปองสินค้าอุตสาหกรรมอีกหนาเตอะ เข้าไปไว้ในห้องทำงานของมิติซูเปอร์มาร์เก็ต
จากนั้นเขาหันกลับมา สูดหายใจลึก กวาดตามองบ้านหลักทั้งหลัง ผ้าห่มในตู้ เสื้อผ้าในตู้เสื้อผ้า หม้อชามบนเตา โอ่งผักดอง ข้าวฟ่างหยาบที่เหลืออยู่ครึ่งโอ่ง ฟืนแห้งที่กองตรงมุม ชามกระเบื้องบิ่นบนโต๊ะ แม้แต่พื้นรองเท้าที่เหมียวเสี่ยวชุ่ยเย็บค้างไว้ครึ่งหนึ่งกับตะกร้าอุปกรณ์เย็บผ้า ขอแค่มองเห็นและยกไหว เขาก็ไม่ปล่อยไว้สักชิ้น เพียงยกนิ้วขึ้นก็เก็บเข้าโกดังในมิติ
จากนั้นเขาไปยังห้องข้าง เก็บเสื้อผ้าดี ๆ ไม่กี่ชุดในห้องของหลี่เทียนอวี่ ผ้าห่มนวมที่ยังใหม่อยู่ครึ่งหนึ่ง หนังสือภาพเล่าเรื่องที่ถูกเปิดจนยับบนโต๊ะ และรองเท้ายางที่ยัดไว้ใต้เตียง เข้าไปทั้งหมด
สุดท้ายกลับมาที่ห้องเก็บฟืน แม้แต่ผ้าห่มบาง ๆ กับหมอนบนเตียงเก่าของตัวเองก็ไม่เหลือไว้
ใช้เวลาไม่ถึง 15 นาที ลานบ้านทั้งหลังตั้งแต่บ้านหลัก ห้องข้าง จนถึงห้องเก็บฟืนก็สะอาดเกลี้ยงเกลา ไม่เหลือแม้แต่ขนไก่สักเส้น เรียกได้ว่าเหลือเพียงบ้านเปล่า ๆ อย่างแท้จริง
หยางเฟิงยืนมองไปรอบลานที่ว่างเปล่า ตรวจดูจนแน่ใจว่าไม่ตกหล่นอะไร แล้วจัดปกเสื้อให้เรียบร้อย ก่อนผลักประตูรั้วเดินออกไป
เพื่อนบ้านหลายคนยังจับกลุ่มดูเรื่องสนุกอยู่หน้าประตู พอเห็นหยางเฟิงออกมา ต่างก็มองเขาด้วยสายตาหลากหลาย บางคนเหมือนอยากพูดแต่ก็เงียบไป บางคนก้มหน้าหลบตา
หยางเฟิงมีสีหน้าเรียบเฉย ราวกับไม่มีอะไรเกิดขึ้น เขาพยักหน้าทักทายสั้น ๆ แล้วก้าวเดินไปทางปากตรอก
หลังเขาเดินจากไป เพื่อนบ้านหลายคนยังยืนซุบซิบอยู่ที่เดิม ต่างคนต่างพูด บ้างก็ว่าเด็กอย่างหยางเฟิงน่าสงสาร ต้องมาเจอแม่เลี้ยงกับพ่อแบบนี้ บ้างก็ด่าหยางตงผิงว่าไม่ใช่คน ลูกชายแท้ ๆ ถูกตีจนเป็นแบบนั้น ยังไม่ยกน้ำให้ดื่มสักคำ ส่วนบางคนถ่มน้ำลายแล้วว่า ผู้หญิงอย่างเหมียวเสี่ยวชุ่ยนั่นแหละใจโฉดชั่วช้า สักวันต้องได้รับกรรม
หยางเฟิงไม่ได้ยินคำพูดพวกนั้น และถึงได้ยินก็ไม่คิดจะสน เขาเดินฉับ ๆ ไปตามถนน สายลมยามเช้าพัดปะทะใบหน้า มีกลิ่นอายเฉพาะของเมืองหลวงในยุคนั้น ทั้งควันสีเทาจากเตาถ่าน กลิ่นน้ำมันหอม ๆ จากแผงขายอาหารเช้า และเสียงใบอู๋ถงไหวซู่ซ่า
พรุ่งนี้ก็ต้องลงชนบทแล้ว วันนี้เขาต้องจัดการเรื่องจดหมายแนะนำตัวให้เรียบร้อย
เขาจำได้ว่ามีเจ้าหน้าที่ชื่อจางหย่งคังประจำสำนักงานเขต รับผิดชอบงานเกี่ยวกับผู้อยู่อาศัยในละแวกนี้ น้องสาวของเขาชื่อจางหย่งเสียก็ถึงวัยต้องลงชนบทไปเข้าร่วมหน่วยผลิตแล้ว ช่วงนี้จางหย่งคังกำลังเที่ยวสอบถามเรื่องโควตางานไปทั่ว จนคิ้วขมวดเป็นปม
ระหว่างเดิน หยางเฟิงก็มองเมืองหลวงในยุคนั้นไปด้วย กำแพงอิฐสีหม่น รถรางที่แล่นโคลงเคลง ผู้คนในชุดทำงานผ้าสีน้ำเงินเดินกันอย่างเร่งรีบ และคำขวัญสีแดงสดที่ทาบอยู่บนกำแพงหัวมุมถนน ทุกอย่างล้วนมีร่องรอยของยุคสมัยอย่างชัดเจน
เขาเดินสำรวจเส้นทางรอบ ๆ อยู่ราวชั่วโมงกว่า จนคุ้นเคยกับถนนละแวกนั้น พอใกล้เที่ยงวันจึงย้อนกลับมาหน้าสำนักงานเขต แล้วไปยืนรออยู่ตรงมุมที่ไม่สะดุดตา
ไม่นานประตูสำนักงานเขตก็เปิดออก เจ้าหน้าที่หลายคนเดินคุยหัวเราะกันออกมา บ้างถือกระบอกน้ำเคลือบ บ้างหนีบแฟ้มเอกสาร ต่างทยอยมุ่งหน้าไปโรงอาหาร
จางหย่งคังเดินรั้งท้าย อายุราว 27–28 ปี สวมแว่นกรอบดำ คิ้วขมวดแน่น มือกำซองจดหมายไว้ ก้าวเดินอย่างหนักอึ้ง เห็นได้ชัดว่ายังกังวลเรื่องน้องสาว
แม้พ่อของเขาจะเป็นหัวหน้ากองคนหนึ่งในเขตตงเฉิง แต่ช่วงสองปีนี้สถานการณ์ตึงเครียดและมีการตรวจสอบเข้มงวด คนในครอบครัวอย่างพวกเขายิ่งต้องระวังตัว ไม่กล้าใช้เส้นสายกันอย่างเปิดเผย แต่ก็ทำใจปล่อยให้น้องสาวแท้ ๆ ไปลำบากในชนบทไม่ได้ จะเดินหน้าก็ยาก จะถอยก็ลำบาก จนกลุ้มเสียกินข้าวไม่ลง
หยางเฟิงเห็นจังหวะเหมาะจึงรีบเดินเข้าไป ดึงแขนเสื้อจางหย่งคังเบา ๆ อย่างแนบเนียน แล้วลดเสียงพูดว่า «เจ้าหน้าที่จาง ขอคุยด้วยสักครู่ เรื่องงานของน้องสาวคุณ»
จางหย่งคังสะดุ้งโหยง หยุดเดินแล้วหันมองซ้ายขวาโดยไม่รู้ตัว พอเห็นเพื่อนร่วมงานที่เดินอยู่ข้างหน้าห่างออกไปแล้ว และไม่มีใครสนใจทางนี้ จึงรีบหันกลับมา ถามเสียงต่ำอย่างร้อนใจว่า «คุณมีตำแหน่งงานหรือ?»
เขาพูดเสียงเบามาก แต่ปิดความร้อนใจไว้ไม่มิด
หยางเฟิงส่ายหน้าเล็กน้อย กวาดตามองรอบ ๆ «ที่นี่ไม่เหมาะจะคุย»
จางหย่งคังเข้าใจและพยักหน้า ไม่พูดพร่ำทำเพลงก็พาหยางเฟิงเลี้ยวเข้าไปในตรอกเล็กข้าง ๆ เดินเลี้ยวไปเลี้ยวมาอยู่ครู่หนึ่ง จนมาถึงลานบ้านเก่าร้างแห่งหนึ่ง
กำแพงลานพังไปครึ่งหนึ่ง หญ้าป่าขึ้นสูงเกือบเท่าตัวคน รอบด้านไร้ผู้คน มีเพียงเสียงลมหวีดหวิวพัดผ่านกำแพง
จางหย่งคังหันกลับมา ดันแว่นขึ้น แล้วมองหยางเฟิงอย่างจริงจัง «พูดมาได้เลย»
หยางเฟิงไม่อ้อมค้อม เอ่ยตรง ๆ ว่า «ตำแหน่งลูกจ้างชั่วคราวของโรงงานน้ำตาล»
ดวงตาจางหย่งคังเป็นประกาย แต่ก็ระแวดระวังขึ้นมาทันที เขามองหยางเฟิงตั้งแต่หัวจรดเท้า «คุณเป็นใคร ทำไมถึงช่วยผม?»
น้ำเสียงของเขาเต็มไปด้วยความระมัดระวังแบบคนในยุคนั้น คนอย่างพวกเขาเผลอเพียงนิดเดียวก็อาจถูกป้ายสีว่า «รังเกียจการใช้แรงงาน» หรือ «เดินตามแนวทางทุนนิยม» แล้วถูกลากไปวิพากษ์วิจารณ์จนต้องประชุม เรื่องทำนองนี้แต่ละครอบครัวต่างเคยได้รับผลกระทบ จึงจำเป็นต้องรอบคอบ
หยางเฟิงมีสีหน้าเปิดเผย แล้วพูดตามเรื่องที่เตรียมไว้ล่วงหน้า «ผมชื่อหยางเฟิง บ้านอยู่ลานบ้านเลขที่ 33 ข้างหน้า ก่อนหน้านี้สำนักงานเขตจัดตำแหน่งลูกจ้างชั่วคราวของโรงงานน้ำตาลให้ผม แต่แม่เลี้ยงอยากให้ลูกชายตัวเองมาแทน เลยส่งชื่อผมไปลงชนบท ผมไม่เต็มใจ แต่รายชื่อคนที่จะลงชนบทออกมาแล้ว แก้ไม่ได้ ผมไม่อยากยกตำแหน่งนี้ให้พวกเขาเปล่า ๆ พอรู้ว่าน้องสาวคุณกำลังหางาน ก็เลยมาหาคุณ»
สีหน้าจางหย่งคังเคร่งขรึมลงเล็กน้อย คล้ายกำลังนึกอะไรบางอย่าง «เรื่องนี้เหมือนผมเคยได้ยินอยู่บ้าง… พ่อคุณคือหยางตงผิงจากโรงงานไม้ใช่ไหม?»
«ใช่» หยางเฟิงพยักหน้า
จางหย่งคังครุ่นคิดอยู่ครู่หนึ่ง ก่อนหัวคิ้วจะค่อย ๆ คลายออก คล้ายตัดสินใจได้แล้ว «ตกลง ผมเอาตำแหน่งนี้เอง ตำแหน่งลูกจ้างชั่วคราวทั่วไปในตลาดราคาประมาณ 400 หยวน โรงงานน้ำตาลเป็นหน่วยงานที่ดี ผมให้ 500 หยวน แถมคูปองธัญพืชทั่วประเทศ 100 ชั่ง คุณว่าไง?»
หยางเฟิงพยักหน้า «ตกลง แต่ผมเอาเงินแค่ 200 หยวน ส่วนอีก 300 หยวนช่วยแลกเป็นคูปองชนิดต่าง ๆ ให้ผม ทั้งคูปองบุหรี่ คูปองสุรา คูปองน้ำมัน อะไรก็ได้ เอาให้เยอะที่สุด»
จางหย่งคังชะงักไป ก่อนจะเข้าใจอะไรบางอย่าง แล้วมองหยางเฟิงอย่างลึกซึ้งโดยไม่ซักถามต่อ เขาตอบตกลงอย่างเด็ดขาด «ได้! รอผมตรงนี้สักครู่นะ อย่างมากหนึ่งชั่วโมง ผมจะกลับมา»
พูดจบ เขาก็หันหลังเดินฉับ ๆ ออกจากลานบ้านร้าง รองเท้าหนังกระทบเศษหินดังตึกตักอย่างเร่งรีบ