เคาะประตูแล้วเดินเข้าไปในห้องทำงานของเลขาธิการหลิว
“เลขาธิการหลิว สวัสดีครับ ผมซ่งเสี่ยวลู่ เพิ่งมาทำงานวันนี้ครับ”
เลขาธิการหลิวต้อนรับเขาอย่างอบอุ่นมาก “ฮ่า ๆ มาอยู่ที่นี่ก็ทำตัวเหมือนบ้านตัวเองได้เลย พี่ชายของนายช่วยชีวิตลูกชายฉันไว้ในสนามรบ ต่อไปถ้ามีปัญหาอะไรในสหกรณ์ขายส่งก็มาบอกอาหลิวได้” เลขาธิการหลิวมองซ่งเสี่ยวลู่แล้วตบไหล่เขาเบา ๆ
“โธ่ อาหลิวพูดเกินไปแล้วครับ ผมต่างหากที่ต้องขอบคุณอา ถ้าไม่ได้อาช่วย ผมคงไม่ได้งานนี้ ว่าแต่ อาหลิวครับ ผมอยากถามว่างานของผมต้องเริ่มทำอะไรบ้าง” ซ่งเสี่ยวลู่ไม่ใช่คนไม่รู้จักดูสถานการณ์ มีปัญหาแล้วไปหาก็เป็นแค่มารยาท หากมีปัญหาจริง ๆ ไปหาก็ไม่เป็นไร เพราะเป็นพวกเดียวกัน แต่จะไปหาอีกฝ่ายทุกครั้งก็ไม่ได้
ถามเรื่องงานให้ชัดก่อนดีกว่า เขากลัวโดนเพื่อนร่วมงานที่เพิ่งเจอกันหลอก ในที่ทำงานระวังตัวไว้หน่อยย่อมไม่เสียหาย ก่อนข้ามมิติเขาเคยพลาดเพราะไม่ทันคน จนถูกกันออกไปเป็นคนนอกในที่ทำงาน
เลขาธิการหลิวนั่งลงบนโซฟาข้าง ๆ “ดูไม่ออกเลยนะว่านายขยันเอาเรื่อง มาถึงก็ถามเรื่องงานแล้ว มา นั่งสิ”
เลขาธิการหลิวเห็นว่าซ่งเสี่ยวลู่ฉลาดใช้ได้ คิดว่าอนาคตคงไปได้ดี แถมยังกลัวโดนเพื่อนร่วมงานหลอก ถึงได้มาถามเขาไว้ก่อน
“ครับ” ซ่งเสี่ยวลู่นั่งลงตาม
เลขาธิการหลิวยกชาขึ้นจิบ แล้วบ้วนกากชาออกมา “ชื่อเต็มของระบบสหกรณ์ขายส่งของเราคือสหกรณ์ร่วมมือขายส่งทั่วประเทศเซี่ยกั๋ว เดิมทีเป็นสหกรณ์ร่วมมือแห่งชาติ ซึ่งก่อตั้งขึ้นในปี 1950 ระบบสหกรณ์ขายส่งที่มีมาตรฐานเดียวกันทั่วประเทศเพิ่งจัดตั้งขึ้นเมื่อเดือนกรกฎาคมปีที่แล้ว หรือก็คือปี 1954 เดือนนี้ฉันยังพอจัดให้นายเข้ามาได้ง่ายหน่อย ถ้าปีหน้า ฉันคงจัดการให้ไม่ได้แล้ว”
“อ้าว ทำไมล่ะครับ ต่อไปจัดสรรงานยากขึ้นเหรอครับ” ซ่งเสี่ยวลู่เบิกตาโต อีกฝ่ายอาจกำลังจะบอกเรื่องวงใน เมื่อประชากรเพิ่มขึ้น ตำแหน่งงานก็ยิ่งน้อยลง จัดสรรไม่พอแน่
ยิ่งกว่านั้น ยังเข้าสู่ยุคที่รัฐกับเอกชนร่วมมือกัน และยุคของระบบคูปองแล้ว
ถ้าจำไม่ผิด น่าจะเป็นวันที่ 25 สิงหาคมปี 1955 ที่คูปองข้าวสารใบแรกออกมา ซึ่งก็คือเดือนหน้า ส่วนการออกคูปองให้ใช้หมุนเวียนทั่วประเทศอย่างเป็นทางการเริ่มในเดือนพฤศจิกายน
พอถึงตอนนั้น ใคร ๆ ก็ต้องอิจฉาคนที่ได้ทำงานในหน่วยงานอย่างสหกรณ์ขายส่ง
ตำแหน่งงานก็เริ่มตึงตัวขึ้นเรื่อย ๆ
ต่อไปสหกรณ์ขายส่งจะเป็นที่หมายปองสุด ๆ ถ้าไม่มีเส้นสายจริง ๆ ก็เข้าไม่ได้
กระแสความนิยมนี้อยู่มาจนถึงยุค 1990 ถึงค่อยจางลง ไม่ใช่เพราะงานไม่ดี แต่เพราะพนักงานอายุมากขึ้นจนไม่อยากอวดเบ่งแล้ว เขาจำได้ว่าก่อนข้ามมิติ มีคุณยายคนหนึ่งในหมู่บ้านพักอาศัยเคยเป็นพนักงานขายของสหกรณ์ขายส่ง ได้เงินบำนาญเดือนละกว่า 8,000 หยวน ให้รู้กันไว้ด้วยว่าที่ที่คุณยายอยู่เป็นเมืองระดับห้า ตอนนี้คนงานโรงงานหลายคนยังได้เงินเดือนแค่สามถึงสี่พัน บางทีคุณยายอาจย้ายมาจากเมืองระดับหนึ่งหรือสอง แต่ก็พอเห็นได้ว่าผลตอบแทนของสหกรณ์ขายส่งดีจริง ๆ
เลขาธิการหลิวพยักหน้า จากนั้นก็เก็บรอยยิ้ม ทำสีหน้าเคร่งขรึม “รายละเอียดฉันก็ไม่ค่อยรู้เหมือนกัน ถ้ามีญาติหรือเพื่อนที่ยังไม่มีงาน ก็รีบให้พวกเขาหางานทำไว้ ต่อไปจะยิ่งยากขึ้น”
เลขาธิการหลิวก็ทิ้งปริศนาไว้ให้เขา พูดคลุมเครือเสียจนเข้าใจได้แต่อธิบายไม่ได้
เลขาธิการหลิวจิบชาแล้วพูดต่อ “เอาละ พูดเรื่องงานของนายกันต่อ พื้นที่ของสหกรณ์เรากว้างมาก ของก็เลยมีเยอะ เราดูแลจัดสรรและจำหน่ายของใช้จำเป็นในชีวิตประจำวัน ทั้งน้ำมัน ผ้าฝ้าย น้ำตาล ซีอิ๊ว น้ำส้มสายชู น้ำมันก๊าด รวมถึงอาหารเสริมอย่างชา เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ เนื้อสัตว์ ผลไม้กับผัก
ยังมีวัสดุการเกษตรด้วย หลัก ๆ คือเครื่องมือเกษตรกับเมล็ดพันธุ์ ขนมจากโรงงานอาหารอุตสาหกรรมก็มี สินค้าอุตสาหกรรมอย่างกระติกน้ำร้อน นาฬิกา จักรยาน ไฟฉาย และอีกหลายอย่าง เพราะงั้นเราต้องจัดซื้อของพวกนี้กลับมา
เดิมทีเรายังรับซื้อและขายข้าวสารด้วย แต่เมื่อไม่กี่เดือนก่อน ในเดือนเมษายนปี 1955 เพราะข้าวสารมีความสำคัญมากและงานของสหกรณ์ขายส่งก็ล้นมือ รัฐจึงตั้งกระทรวงธัญพืชขึ้นมารับผิดชอบการรับซื้อ การเก็บรักษา และการจัดหาข้าวสารโดยเฉพาะ งานด้านข้าวสารถูกแยกออกจากสหกรณ์ขายส่ง ส่วนผลผลิตทางการเกษตรอื่น ๆ ยังอยู่ในความดูแลของเรา
ร้านอาหารเสริมกับห้างสรรพสินค้าก็รับช่วงธุรกิจบางส่วนของสหกรณ์ขายส่งเราไปเหมือนกัน
สินค้าที่เราขายแทบทั้งหมด 99% มาจากการจัดสรรของหน่วยงานระดับบน งานของนายในตำแหน่งเจ้าหน้าที่จัดซื้อคือทำตามใบจัดสรรจากหน่วยงานระดับบน ไปรับสินค้าจากคลังสินค้าหรือโรงงานที่กำหนด ตรวจรับ จัดการขนส่ง แล้วนำกลับมาเก็บเข้าคลัง
ปกติแล้วเวลาส่วนใหญ่ค่อนข้างสบาย นั่งรอใบจัดสรรในสำนักงานหรือโทรศัพท์ติดต่องานก็พอ
มีแค่ตอนต้องจัดซื้อของที่อยู่นอกแผนหรือของที่ต้องนำมาเสริมเท่านั้น ถึงต้องออกไปหาช่องทาง นี่แหละเป็นจังหวะที่จะแสดงฝีมือกับเส้นสายของเจ้าหน้าที่จัดซื้อ ของนอกแผนยังเกี่ยวข้องโดยตรงกับสวัสดิการของพนักงานสหกรณ์ขายส่งด้วย
บางครั้งเราก็จัดซื้อผลผลิตเกษตรในปริมาณไม่มากตามความต้องการ มีพวกสัตว์ที่ล่าได้ ผลไม้ ผักอะไรพวกนั้น
แต่เราเป็นหน่วยงานที่ดูแลความเป็นอยู่ของประชาชน สินค้าส่วนใหญ่จึงจัดสรรโดยหน่วยงานระดับบน งานของฝ่ายจัดซื้อพวกนายก็ไม่เหนื่อยมาก อย่างมากก็บางครั้งต้องออกไปหาของที่ไม่ได้อยู่ในแผน”
ซ่งเสี่ยวลู่ตั้งใจฟัง พลางพยักหน้าเป็นระยะ
งานนี้มีอิสระมากกว่าที่เขาคิดไว้ เวลาเข้างานก็ไม่เข้มงวดนัก ขอแค่ทำหน้าที่ของตัวเองให้เสร็จ จะออกไปสร้างเส้นสายก็ได้ แถมยังสนับสนุนด้วยซ้ำ
สำหรับซ่งเสี่ยวลู่แล้ว นี่เป็นข่าวดีสุด ๆ สะดวกต่อการอู้งาน ถึงขั้นกลับไปนอนที่บ้านได้เลย
“เลขาธิการหลิว แล้วผมต้องรับผิดชอบงานด้านไหนเป็นพิเศษครับ” ซ่งเสี่ยวลู่รู้สึกว่างานนี้ก็ไม่เลว ไม่เหนื่อย แถมยังถือว่าเป็นงานที่ค่อนข้างดี
“ฉันคุยกับหัวหน้าฝ่ายเจียงจากฝ่ายจัดซื้อของพวกนายแล้ว จะให้นายรับผิดชอบจัดซื้อสินค้าอุตสาหกรรม อย่างจักรยาน วิทยุ นาฬิกาข้อมือ จักรเย็บผ้า กระติกน้ำร้อน แล้วก็พวกเครื่องเคลือบ งานนี้สบายมาก แถมผิดพลาดได้ยาก ติดต่อกับโรงงานให้เรียบร้อยก็จบ
ฉันคุยเรื่องนี้กับพี่ชายนายแล้ว เขากลัวว่านายจะเกิดปัญหา เลยเลือกงานนี้ให้นายเป็นพิเศษ ถึงจะไม่มีผลประโยชน์แอบแฝงอะไรมาก แต่ข้อดีคือปลอดภัย พี่ชายนายฝากนายไว้กับฉัน ฉันก็ต้องให้ความปลอดภัยของนายมาก่อน เรื่องเลื่อนตำแหน่งยังไม่ต้องรีบคิด นายเพิ่ง 16 ยังมีเวลาและโอกาสให้ก้าวหน้าอีกเยอะ
ถ้าเป็นพวกอาหาร ถึงจะมีผลประโยชน์แอบแฝงเยอะ แต่ถ้าคุณภาพมีปัญหาแล้วประชาชนกินเข้าไป เรื่องจะยุ่งมาก
พรุ่งนี้ก็มาทำงานอย่างเป็นทางการได้เลย
เสมียนระดับ 12 เงินเดือนเดือนละ 23 หยวน” พอพูดจบ เลขาธิการหลิวก็ลุกขึ้น ไม่รู้ว่าจะทำอะไร
“ได้ครับ เลขาธิการหลิว” ซ่งเสี่ยวลู่ลุกขึ้นตาม
หัวหน้ายืนอยู่ จะให้เรานั่งต่อได้ยังไงล่ะ
ได้ติดต่อกับโรงงานเพื่อจัดซื้อสินค้าอุตสาหกรรมก็ดีเลย ต่อไปถึงจะขาดแคลนข้าวสารกับอาหารเสริม ผลกระทบจากสินค้าอุตสาหกรรมก็ไม่มากนัก
ถ้าเป็นงานจัดซื้ออาหาร ตอนนั้นซื้อกลับมาไม่ได้ก็อาจโดนด่า
ซื้อกลับมาได้ก็อาจเกิดปัญหาเหมือนกัน
ผลประโยชน์แอบแฝงในธุรกิจอาหารมีเยอะมาก แค่เรื่องน้ำหนักที่หายไปเพราะน้ำระเหยก็เอามาเล่นแง่ได้แล้ว เกิดปัญหาได้ง่าย
“ไปสิ ฉันจะพานายไปจัดสรรบ้านให้ เป็นพวกเดียวกัน ฉันจะจัดหลังดี ๆ ให้นาย” เลขาธิการหลิวยังคงกระตือรือร้นมาก ยังไงพี่ชายของซ่งเสี่ยวลู่ก็ช่วยชีวิตลูกชายเขาไว้ในสนามรบ ซ่งเสี่ยวลู่จึงเป็นเหมือนรุ่นน้องในครอบครัวของเขา
“เอ๊ะ ดีขนาดนี้เลยเหรอครับ ผมยังไม่ทันเริ่มงานเลย แบบนี้ไม่ทำให้อาลำบากเหรอครับ” สมัยนี้จัดสรรบ้านง่ายขนาดนี้เลยเหรอ ซ่งเสี่ยวลู่ตกตะลึง เพิ่งเริ่มงานก็ได้บ้านแล้วเหรอ
เลขาธิการหลิวเดินออกจากห้องไปก่อน พลางพูดไปด้วยว่า “ลำบากอะไรล่ะ ก็อย่างที่บอก นายมาได้จังหวะดี ถ้าเป็นปีหน้า ฉันช่วยจัดการให้ไม่ได้จริง ๆ รีบตามมา!”
“ถ้าอย่างนั้นผมต้องขอบคุณเลขาธิการหลิวจริง ๆ ครับ อาไม่รู้หรอกว่าผมอยากย้ายออกมาตั้งนานแล้ว” ซ่งเสี่ยวลู่รีบตามไปติด ๆ เดินอยู่ข้างหลังเลขาธิการหลิว
“ทำไมถึงอยากย้ายออกมาล่ะ ที่บ้านมีปัญหากันเหรอ” เลขาธิการหลิวสงสัยใคร่รู้
“ไม่มีอะไรหรอกครับ แค่คิดว่าอายุเท่านี้แล้ว พ่อแม่ยังคุมเข้มมาก อยู่ด้วยแล้วไม่ค่อยสบายใจ แฮะ ๆ”
“ไอ้หนู มีพ่อแม่คอยดูแลก็ดีแล้ว เชื่อฟังพ่อแม่ไว้ไม่มีผิด ฮ่า ๆ”
“เลขาธิการหลิวพูดได้ลึกซึ้งมากเลยครับ...”