โจวไคเฉิงเก็บเงิน 10 หยวนใส่กระเป๋า แล้วเดินออกจากเครือข่ายศตวรรษใหม่
แสงแดดแผดเผาลงบนศีรษะ พื้นถนนคอนกรีตร้อนจนเหมือนจะอ่อนยวบ เขาเดินไปตามถนนไม่กี่ก้าว ก่อนหยุดใต้ร่มไม้ริมทาง แล้วหันกลับไปมองป้ายไฟพื้นแดงตัวอักษรสีขาว
สภาพร้านก็พอใช้ได้ เจ้าของร้านก็ดูไม่เลว ไม่ได้เอาเปรียบเด็ก แถมยังให้เงินค่าขนมมา 10 หยวน ถึงจะไม่ถึงกับใจกว้าง แต่อย่างน้อยก็ไม่หลอกกัน
น่าเสียดายที่เขาไม่เคยคิดจะหางานทำในเมืองนี้เลย
ไม่ต้องคิดให้เสียเวลา
การหนีออกจากบ้านที่โง่ที่สุด คือการยังปักหลักอยู่ในท้องถิ่น
เมืองนี้จะว่าใหญ่ก็ไม่ใหญ่ จะว่าเล็กก็ไม่เล็ก พ่อแม่ของเขาใช้ชีวิตอยู่ที่นี่มาหลายปี ญาติ เพื่อนร่วมงาน เพื่อนฝูง พัวพันกันไปมาจนรู้จักกันไปหมด
วันนี้เขาไปทำงานร้านไหน พรุ่งนี้ข่าวก็ถึงหูแม่ได้แล้ว
ถึงตอนนั้นคงไม่ใช่การหนีออกจากบ้าน แต่เป็นละครตลกเรื่อง “ลูกชายหัวขบถถูกลากกลับบ้าน”
เขาต้องไป
ยิ่งไปไกลเท่าไรก็ยิ่งดี
จะไปที่ไหน เรื่องนี้สำคัญมาก
ปักกิ่ง เซี่ยงไฮ้ กว่างโจว และเซินเจิ้นมีโอกาสมากแน่นอน แต่ค่าครองชีพก็สูง เงินที่มีอยู่ไม่พอ แถมยังแทบไม่มีโอกาสให้พลาด
ต้องหาเมืองระดับสองก่อน พอมีเงินทุนอยู่บ้างแล้วค่อยคิดว่าจะไปเมืองระดับหนึ่งดีหรือเปล่า
ตลอดทั้งวัน โจวไคเฉิงเดินเล่นไปเรื่อยบนถนน
เขาเดินไปทางใต้ตามถนนสายหลัก เห็นร้านอินเทอร์เน็ตคาเฟ่ที่ไหนก็แวะเข้าไปดู
บางร้านใหญ่ มีคอมพิวเตอร์ตั้งอยู่เจ็ดสิบแปดสิบเครื่อง บางร้านเล็ก มีแค่ยี่สิบสามสิบเครื่องเบียดกันอยู่ในห้องที่กว้างไม่ถึง 50 ตารางเมตร กลิ่นควันบุหรี่ปนกลิ่นเหงื่อ อากาศเหนียวข้นราวกับของเหลว
เขาไม่รับงานเองอีก แค่ยืนดูอยู่ข้าง ๆ ดูว่าพนักงานร้านจัดการปัญหาอย่างไร ดูสเปกเครื่อง แล้วก็ดูจำนวนเครื่องที่มีคนนั่งใช้
พอถึงช่วงปิดเทอมฤดูร้อน เด็กวัยเดียวกับเขาในร้านอินเทอร์เน็ตคาเฟ่มีอยู่เยอะแยะ ไม่มีใครสนใจหรอก
ถ้าเจอเครื่องมีปัญหา เขาก็แค่เอ่ยปากบอกสักคำ ถ้าอีกฝ่ายยอมให้ลอง เขาก็ลงมือทำ ถ้าไม่ยอมก็ไม่เซ้าซี้
ทั้งวันเขาแวะร้านอินเทอร์เน็ตคาเฟ่ไปเจ็ดแห่ง ซ่อมคอมพิวเตอร์ได้ห้าเครื่อง ได้เงินมา 35 หยวน
รวมกับ 10 หยวนที่ได้มาตอนเช้า วันนี้เขาหาเงินได้ทั้งหมด 45 หยวน
หาเงินค่าขนมเป็นเรื่องรอง
เป้าหมายหลักของเขาคือทำความคุ้นเคยกับสภาพร้านอินเทอร์เน็ตคาเฟ่ในปี 2001
แวะไปหลายร้าน ได้พบเห็นผู้คนมากขึ้น ย่อมไม่ใช่เรื่องเสียหาย อย่างไรเสีย เวลาก็ผ่านมานานมากแล้ว โลกในตอนนั้นต่างจากโลกเมื่อยี่สิบกว่าปีให้หลังอย่างสิ้นเชิง ความทรงจำย่อมคลาดเคลื่อนได้
ดวงอาทิตย์ใกล้ตกดินแล้ว เขาถึงค่อยเดินกลับ
ยามเย็นเดือนมิถุนายน ความร้อนยังไม่จางหาย ผู้คนบนถนนเริ่มหนาตาขึ้น
คนเลิกงานก็ทยอยกลับ นักเรียนเลิกเรียนก็พากันกลับบ้าน เสียงกระดิ่งจักรยานดังสลับกันไปมา ริมถนนมีคนขายแตงโม ในกระบะรถบรรทุกกองแตงโมไว้เต็มคัน ลำโพงประกาศวนไปว่า “ครึ่งหยวนต่อครึ่งกิโล รับรองสุกหวาน!”
ตอนเขาเลี้ยวเข้าหมู่บ้านของตัวเอง ฟ้าก็มืดลงแล้ว เขาค่อย ๆ เดินขึ้นบันได ล้วงกุญแจออกมาไขประตู
โจวไคเฉิงเพิ่งผลักประตูเปิด เสียงแม่ก็ดังมาทันที
“ยังรู้จักกลับบ้านด้วยเหรอ? หายไปไหนมาทั้งวัน? ปิดเทอมแล้วก็ไม่รู้จักช่วยงานบ้านบ้าง กวาดพื้นก็ไม่ทำ ล้างจานก็ไม่ล้าง เพื่อนร่วมชั้นของลูกอย่างเสี่ยวเจี๋ยสอบเสร็จแล้วยังช่วยแม่ไปตลาดสดหิ้วผักเลย ส่วนลูกดีเหลือเกิน ออกไปตั้งแต่เช้าตรู่แล้วก็หายหัวไปเลย”
แม่ยืนอยู่กลางห้องรับแขก มือกำผักบุ้งไว้แน่น บนผ้ากันเปื้อนมีคราบน้ำเปื้อนอยู่ ดูท่ากำลังเตรียมอาหารเย็น
โจวไคเฉิงเปลี่ยนรองเท้าไปพลาง ตอบรับไปพลาง “ออกไปเดินเล่นมาครับ”
“เดินเล่น? นี่เรียกว่าเดินเล่นเหรอ? ดูเวลาบ้างหรือยัง ตอนนี้กี่โมงแล้ว? หกโมงครึ่ง! กินข้าวกลางวันหรือยัง?”
“กินแล้วครับ”
“กินอะไร? ซื้อของมั่วซั่วข้างนอกอีกแล้วใช่ไหม? แม่บอกกี่ครั้งแล้วว่าของข้างนอกไม่สะอาด แถมยังเปลืองเงิน”
โจวไคเฉิงไม่ตอบ เดินไปทางห้องของตัวเอง
ระหว่างเดินผ่านห้องรับแขก พ่อของเขานั่งอยู่บนโซฟา ตรงหน้ามีโต๊ะชา บนโต๊ะวางกระดาษอยู่หลายแผ่น เป็นแบบร่างเลือกสาขาที่เขานำกลับมาจากโรงเรียน
พ่อไม่แม้แต่จะเงยหน้า “มานี่”
โจวไคเฉิงชะงักเท้า แล้วเดินไปข้างโต๊ะชา
พ่อคีบปากกาไว้ในมือ เขียนตัวอักษรสองสามตัวลงบนแบบร่าง จากนั้นก็เงยหน้ามองเขา คิ้วขมวด สีหน้าก้ำกึ่งระหว่างความหงุดหงิดกับการข่มกลั้นอารมณ์
“พ่อดูแล้ว โรงเรียนมัธยมหมายเลขห้าก็พอใช้ได้ อัตราสอบติดมหาวิทยาลัยหลักอยู่ที่ยี่สิบกว่าเปอร์เซ็นต์ ถ้าลูกจะไปโรงเรียนหมายเลขห้า ก็ต้องเข้าเรียนห้องพิเศษ ห้องธรรมดาไม่ต้องหวังเลย แค่สอบเข้ามหาวิทยาลัยระดับสองยังลำบาก”
โจวไคเฉิงขานรับ “อืม”
“วิชาระดับมัธยมปลายไม่เหมือนมัธยมต้น ความยากเพิ่มขึ้นหลายระดับ ลูกต้องเตรียมตัวล่วงหน้า”
โจวไคเฉิงขานรับ “อืม” อีกครั้ง
พ่อวางปากกาลง เอนหลังพิงโซฟา แล้วมองเขาแวบหนึ่ง
“พ่อพูดกับลูกอยู่ อย่าเอาแต่ตอบอืม”
“รู้แล้วครับ”
“รู้แล้ว ๆ ลูกพูดแต่รู้แล้ว พ่อถามหน่อย สามปีในมัธยมปลายลูกวางแผนจะเรียนยังไง คิดไว้บ้างหรือยัง?”
“คิดไว้แล้วครับ”
“คิดไว้แล้ว? งั้นก็เล่าให้พ่อฟังสิ”
โจวไคเฉิงยืนอยู่หน้าโต๊ะชา มองแบบร่างแผ่นนั้น แล้วมองตาพ่อ
เขามองแววตาคู่นั้นมาตลอดสามสิบกว่าปีในชีวิตก่อน ทั้งช่างติ ทั้งจับผิด และไม่เคยคิดว่าเขาดีพอ
เขาไม่พูดอะไร
พ่อรออยู่สองวินาที ก่อนจิ๊ปากแล้วเลื่อนแบบร่างไปกลางโต๊ะชา “กลับไปคิดให้ดี ๆ เถอะ เดิมทีสอบเข้าโรงเรียนหมายเลขสามได้แท้ ๆ ตอนนี้กลับตกมาอยู่โรงเรียนหมายเลขห้า ลูกยังไม่ร้อนใจอีกหรือ? รู้ไหมว่าสังคมสมัยนี้ พลาดก้าวเดียวก็พลาดไปทุกก้าว? ถ้าเข้าโรงเรียนหมายเลขห้า ต่อไปแค่สอบเข้ามหาวิทยาลัย 211 ก็ยังลำบาก ยิ่งมหาวิทยาลัย 985 ยิ่งไม่ต้องหวัง พอลูกหางาน สิ่งแรกที่เขาดูก็คือโรงเรียนที่ลูกเรียนจบมา”
“อืม”
พ่อส่ายหน้า ไม่พูดอะไรอีก แล้วหยิบรีโมตขึ้นมาเปลี่ยนช่องโทรทัศน์
โจวไคเฉิงหันหลังกลับเข้าห้อง
ตอนผลักประตูห้องนอน เขาได้ยินแม่พูดเสริมมาจากในครัวว่า “พ่อพูดก็เพราะหวังดี อย่าไปว่าเขาพูดมาก ตอนนี้ถ้าลูกไม่ขยัน วันหน้าจะเสียใจเอาก็สายเกินไปแล้ว”
โจวไคเฉิงไม่ตอบ ปิดประตูห้องลง
ในชั่วขณะที่ประตูปิดสนิท แสงไฟจากห้องรับแขกก็ถูกตัดขาด เหลือเพียงโคมไฟในห้องของเขาที่ยังไม่ได้เปิด กับแสงสนธยาสุดท้ายที่ส่องมาจากนอกหน้าต่าง
เขายืนนิ่งอยู่ตรงประตู แผ่นหลังพิงบานประตู หลับตาลงครู่หนึ่ง
“ก็เพราะหวังดีกับลูก”
คำสามคำที่เขากลัวที่สุดในชีวิตก่อน เขาได้ยินมาตลอดสามสิบกว่าปี
ระหว่าง “หวังดี” กับ “ดีกับลูกจริง ๆ” มีช่องว่างอยู่เส้นหนึ่ง ซึ่งเขาใช้เวลาครึ่งชีวิตก็ยังข้ามไปไม่พ้น
อย่างแรกคืออ้างชื่อของลูก เพื่อทำสิ่งที่ตัวเองอยากทำ
อย่างหลังคือยืนอยู่ในมุมของลูก แล้วมองไปในทิศทางที่ลูกอยากมอง
พ่อแม่ของเขาไม่ใช่คนเลว จะเรียกว่าเป็นพ่อแม่ที่ดีตามความหมายดั้งเดิมก็ได้ ไม่สูบบุหรี่ ไม่ติดเหล้า ไม่ตีลูก เลี้ยงดูเขาให้มีข้าวกิน มีเสื้อผ้าใส่ และได้เรียนหนังสือ
แต่ความรักของพ่อแม่แบบเจ้าหนี้ที่ว่า “ฉันทุ่มเททุกอย่างเพื่อลูก ลูกจึงติดหนี้ชีวิตที่สมบูรณ์แบบ” กลับทำให้เขาหายใจไม่ออก
โจวไคเฉิงเดินไปนั่งข้างเตียง หยิบเงิน 45 หยวนออกจากกระเป๋านักเรียน วางรวมกับเงิน 626 หยวน 5 เจี่ยวที่มีอยู่ก่อน แล้วนับอีกครั้ง
ทั้งหมด 668 หยวน 5 เจี่ยว ข้าวกล่องมื้อกลางวันราคา 3 หยวน
เขาไม่ได้ซื้อน้ำ ตอนซ่อมคอมพิวเตอร์ เจ้าของร้านอินเทอร์เน็ตคาเฟ่ให้ชาดำเย็นเขามาขวดหนึ่ง
เปิดฝาแล้วได้รางวัล แถมมาอีกขวดหนึ่ง…
จากนั้นก็แถมมาอีกขวด พอถึงขวดที่สามเขาก็เกรงใจเกินกว่าจะเอาอีก เลยยกฝาขวดให้เจ้าของร้านไป
เดินเล่นข้างนอกมาทั้งวัน ทุกอย่างก็ดูเป็นมงคลดีแท้ ๆ พอกลับบ้านแล้วทำไมถึงกลายเป็นแบบนี้ไปได้
เขานอนลงบนเตียง จ้องรอยร้าวบนเพดาน
เรื่องที่ชีวิตก่อนเขาใช้เวลากว่าสามสิบปีกว่าจะคิดออก ชาตินี้กลับใช้เวลาแค่สามวันก็เข้าใจแล้ว
เขาไม่อยากติดหนี้พวกเขาอีก
เขาแบกรับชีวิตแบบ “ฉันเสียสละทุกอย่างเพื่อลูก เพราะฉะนั้นลูกต้องเติบโตเป็นอย่างที่ฉันต้องการ” ไม่ไหว
เขาแบกรับการแลกเปลี่ยนแบบ “สอบเข้าโรงเรียนดี ๆ ไม่ได้ก็เท่ากับอกตัญญู” ไม่ไหว
สิ่งที่คืนได้ เขาจะคืน
แต่ก่อนหน้านั้น เขาต้องพาตัวเองออกไปจากบ้านหลังนี้ให้ได้ก่อน
เขาหลับตา คำนวณวันเวลาอยู่ในใจเงียบ ๆ
ยี่สิบสองวัน เขาท่องซ้ำในใจอีกรอบ ราวกับกำลังไขลานตัวเอง