โจวไคเฉิงจัดเรียงเงินในกระปุกออมสินใหม่ แล้วสอดไว้ในช่องด้านในของกระเป๋านักเรียน จากนั้นก็ล้วงลิ้นชักชั้นล่างสุด หยิบบัตรใบเล็กบางใบหนึ่งออกมา
บัตรประจำตัวประชาชน
เด็กหนุ่มในรูปไว้ผมยาวนิดหน่อยจนปรกคิ้ว มุมปากเม้มแน่น ถ่ายในวันเกิดเดือนเมษายน
วันนั้นแม่เร่งให้เขาไปตัดผมถึงสามครั้ง แต่เขาก็ไม่ไป สุดท้ายเลยถ่ายบัตรประจำตัวทั้งที่ผมยุ่งเหยิงอย่างนั้น
ไม่คิดเลยว่าจะได้ใช้ประโยชน์
อายุ 16 ปี
ชาติที่แล้วเขาไม่เคยใส่ใจเรื่องนี้เลยด้วยซ้ำ หลังสอบเข้ามัธยมปลายเสร็จก็อยู่บ้านรอคะแนน รอหนังสือแจ้งผลสอบเข้า รอเปิดเทอม
บัตรประจำตัวถูกเก็บไว้ในลิ้นชัก จนถึงวันไปรายงานตัวเข้ามหาวิทยาลัยถึงได้หยิบออกมาใช้เป็นครั้งแรก
ครั้งนี้เขาหยิบมันออกมาก่อนแล้ว
โจวไคเฉิงพลิกบัตรดูวันหมดอายุด้านหลัง สิบปี
พอใช้แล้ว
เขากำลังจะเก็บกลับเข้าไป ประตูห้องก็ถูกผลักเปิด
แม่ถือแก้วนมเดินเข้ามา พอเห็นของในมือเขาก็ชะงักไปครู่หนึ่ง ก่อนเดินเข้ามาวางแก้วนมบนโต๊ะเขียนหนังสือ
“หยิบบัตรประชาชนออกมาทำไม?”
“เปล่าครับ” โจวไคเฉิงสอดบัตรกลับเข้าไปในลิ้นชักอย่างเป็นธรรมชาติ “เห็นตอนจัดลิ้นชักน่ะครับ”
แม่ไม่ได้ซักต่อ สายตาเลื่อนไปยังหนังสือหลายเล่มที่เปิดวางอยู่บนโต๊ะ ซึ่งเป็นเอกสารทบทวนบทเรียนที่เขาเคยอ่านก่อนสอบ แม่จัดหนังสือกองนั้นให้เรียบร้อย แล้วใช้ปลายนิ้วตบปกเบา ๆ
“โรงเรียนมัธยมหมายเลขห้าก็ไม่เลวนะ” แม่พูดขึ้น น้ำเสียงเบากว่าตอนอยู่ที่โต๊ะกินข้าวเมื่อครู่ “อย่าไปฟังที่พ่อพูดเลย มหาวิทยาลัยระดับสองร้อยสิบเอ็ดก็ไม่ได้แย่ ลูกพี่ลูกน้องของลูกก็เรียนที่นั่น ตอนนี้ทำงานอยู่ในเมืองหลวงของมณฑล เงินเดือนเดือนละแปดพันกว่า ชีวิตก็ดีทีเดียว”
โจวไคเฉิงไม่ได้ตอบ
แม่พูดต่อว่า “พ่อก็เป็นคนปากแบบนั้นแหละ พูดจาไม่ไว้หน้า แต่ในใจก็หวังดีกับลูก อย่าเก็บไปคิดมากเลย”
เขาพยักหน้า ได้ยินเสียงตัวเองตอบว่า “ผมรู้ครับ”
แม่มองเขาอีกครั้ง คล้ายยังอยากพูดอะไรต่อ แต่สุดท้ายก็เพียงเลื่อนแก้วนมมาตรงหน้าเขา “ดื่มแล้วรีบเข้านอนล่ะ”
ประตูปิดลง
โจวไคเฉิงยกแก้วขึ้นจิบ วางลง แล้วในใจก็ไม่รู้สึกอะไรเลย
ก้นแก้วกระทบโต๊ะเบา ๆ เกิดเสียงสั้น ๆ
ชาติที่แล้วก็เป็นแบบนี้ แก้วนมเหมือนกันทุกอย่าง คำพูดก็เหมือนกันทุกอย่าง เพียงแต่ตอนนั้นเขายังรู้สึกอบอุ่นใจ และยังแอบสาบานกับตัวเองว่า “ต่อไปจะทำให้พวกเขาภูมิใจให้ได้”
คำพูดทำนองนี้เขาได้ยินมานับครั้งไม่ถ้วน—“พ่อก็เป็นคนปากแบบนั้นแหละ พูดจาไม่ไว้หน้า แต่ในใจก็หวังดีกับลูก”
เขาเชื่อ เชื่ออยู่นานกว่าสามสิบปี ทุกครั้งที่ถูกปฏิเสธ ถูกทำร้ายจิตใจ หรือถูกเอาไปเปรียบเทียบกับคนอื่น เขาก็ใช้คำพูดนี้ปลอบใจตัวเอง
หวังดีกับลูก
แล้วหวังดีแบบไหนกัน?
ลูกบ้านนั้นสอบเป็นข้าราชการได้ ลูกเขยบ้านนี้เป็นหมอ ลูกสาวบ้านโน้นแต่งงานกับเจ้าของบริษัท
พอพูดถึงเรื่องพวกนี้บนโต๊ะอาหาร พ่อก็ถือแก้วเหล้า สีหน้าเรียบเฉย “แต่ละคนก็มีชะตาของตัวเอง”
เขาเห็นสีหน้าแบบนั้นมาสามสิบกว่าปี
ในสีหน้านั้นมีทุกอย่าง ยกเว้นความพอใจ
โจวไคเฉิงดื่มนมในแก้วจนหมด ลุกไปล้างแก้วในครัว
ตอนเดินผ่านห้องนั่งเล่น พ่อยังนั่งดูโทรทัศน์อยู่บนโซฟา ข่าวภาคค่ำจบไปแล้ว เปลี่ยนเป็นละครเรื่องหนึ่ง ส่วนแม่นั่งถักเสื้อไหมพรมอยู่ข้าง ๆ ทั้งคู่ไม่มีใครพูดอะไร
เขาล้างแก้ว เช็ดมือให้แห้ง แล้วเดินกลับห้อง
ขณะเดินผ่านห้องนั่งเล่น พ่อพูดขึ้นโดยไม่หันมามอง “รีบนอนล่ะ พรุ่งนี้กรอกใบเลือกโรงเรียนฉบับร่างให้เสร็จ เดี๋ยวพ่อดูให้”
“ครับ”
โจวไคเฉิงกลับเข้าห้อง ปิดประตู แล้วตรวจของในกระเป๋าอีกครั้ง
เงิน บัตรประจำตัว บัตรรถเมล์เก่า ๆ หนึ่งใบ เสื้อผ้าสำหรับเปลี่ยนสองสามชุด และใบประกาศนียบัตรจบมัธยมต้น
เขานั่งบนขอบเตียง พิงหลังกับผนัง จ้องตารางเรียนที่ติดอยู่บนผนังฝั่งตรงข้าม ตารางเรียนของภาคเรียนสุดท้ายชั้นมัธยมต้นมีวิชาอัดแน่นเต็มไปหมด วันที่สอบจำลองที่วงไว้ด้วยปากกาแดง และตรงมุมหนึ่งมีตัวเลขนับถอยหลังเขียนด้วยดินสอ—เหลืออีก 47 วันจะถึงการสอบเข้ามัธยมปลาย
เมื่อ 47 วันก่อน เขายังเป็นโจวไคเฉิงคนเดิมที่พยายามอย่างหนักเพื่อสอบเข้าโรงเรียนมัธยมหมายเลขสาม อยากทำให้พ่อแม่พอใจ
อีก 47 วันต่อมา เขากลับนั่งอยู่ตรงนี้ วางแผนเส้นทางออกจากบ้านในอีก 24 วันข้างหน้า
โจวไคเฉิงเอื้อมมือดึงตารางเรียนลงมา ขยำเป็นก้อนแล้วโยนลงถังขยะตรงมุมโต๊ะ
ชาติที่แล้วเขาไม่เคยตัดใจทิ้งอะไรเลย ทั้งบัตรประจำตัวผู้เข้าสอบมัธยมปลาย ใบแจ้งคะแนนสอบเข้ามหาวิทยาลัย ป้ายพนักงานจากงานแรก และแบบร่างการ์ดเชิญงานแต่ง
เขาเก็บทุกชิ้นไว้ คิดว่านั่นคือ “ร่องรอยของชีวิต” ต่อมาย้ายบ้านสามครั้ง ของพวกนั้นก็กระจัดกระจายบ้าง สูญหายบ้าง แต่เขาก็ไม่ได้รู้สึกว่าขาดอะไรไป
ของบางอย่างเก็บไว้ก็ไร้ประโยชน์ ส่วนบางเส้นทางพอเดินผ่านไปแล้วหันกลับมามอง ก็รู้ว่าไม่คุ้มจะเดินซ้ำอีก
อย่างเส้นทางที่เขาเคยพยายามแทบตายเพื่อสอบเข้าโรงเรียนมัธยมหมายเลขหนึ่งหรือสาม เข้ามหาวิทยาลัยระดับเก้าร้อยแปดสิบห้า แล้วเป็นคนมีหน้ามีตา
เขาเดินผ่านมันมาแล้ว รู้ว่าข้างหน้ามีอะไร
ไม่มีอะไรน่าสนใจ
ยี่สิบสี่วัน
โจวไคเฉิงนอนบนเตียง จ้องรอยร้าวยาวบางบนเพดาน
รอยนั้นเกิดจากแรงสั่นสะเทือนตอนชั้นบนปรับปรุงบ้าน แต่พ่อไม่เคยซ่อม ชาติที่แล้วรอยร้าวนี้อยู่มานานกว่าสิบปี ทุกครั้งที่เขากลับบ้านช่วงตรุษจีนแล้วเงยหน้ามอง ก็รู้สึกว่ามันกว้างขึ้นอีกนิด
เหมือนความสัมพันธ์ระหว่างเขากับพ่อ ดูเผิน ๆ ยังต่อกันอยู่ แต่แท้จริงแตกร้าวจนทะลุไปหมดแล้ว
เขารู้จักคนทั้งสองดีเกินไป
หลังใช้ชีวิตเป็นพ่อลูกแม่ลูกกันมาสามสิบกว่าปี แค่หลับตาเขาก็นึกถึงฉากนั้นได้—วันที่คะแนนสอบออก แม่จะชะงักไปก่อน จากนั้นขอบตาก็แดงขึ้น ปากพึมพำว่า “ทำไมถึงเป็นแบบนี้” “หรือว่าตรวจผิด”
ส่วนพ่อก็ไม่พูดอะไรสักคำ แค่ตบใบคะแนนลงบนโต๊ะแล้วเดินออกไปสูบบุหรี่
จากนั้นก็เป็นสงครามเย็นอันยาวนาน
ไม่พูดด้วย ไม่ยิ้มให้ แม้แต่นั่งกินข้าวก็ไม่ปรายตามองเขา
บางครั้งที่ยอมพูด ก็มีแต่ “ลองคิดดูเองแล้วกัน” “พวกเราผิดหวังในตัวลูกมาก”...
ไม่มีการทะเลาะกันอย่างบ้าคลั่ง ไม่มีฉากร้องไห้กอดกันแล้วคืนดีเหมือนในละคร
มีเพียงความรุนแรงเย็นชาเหมือนมีดทื่อ ๆ ค่อย ๆ เฉือนเนื้อ กัดกร่อนเขาทีละวัน จนรู้สึกว่าการมีชีวิตอยู่ของตัวเองเป็นความผิดพลาด
ชาติที่แล้วเขาทนอยู่หกปี
ทนมาตั้งแต่มัธยมปลายปีหนึ่งจนถึงมหาวิทยาลัยปีสาม ในที่สุดก็ทนไม่ไหว
ช่วงปิดเทอมฤดูหนาว เขากลับบ้านมากินข้าวส่งท้ายปีเก่า พ่อดื่มไปนิดหน่อยแล้วก็เริ่มขุดเรื่องเก่ามาพูดอีก—“ถ้าตอนนั้นแกสอบเข้าโรงเรียนมัธยมหมายเลขสามได้ ตอนนี้จะต้องมาเรียนโรงเรียนห่วย ๆ แบบนี้เหรอ?”
ตอนนั้นเขาวางตะเกียบแล้วพูดว่า “ต่อไปผมจะไม่กลับมากินข้าวแล้ว”
นับจากนั้นเขาก็กลับบ้านน้อยลงจริง ๆ
โทรศัพท์หาเดือนละครั้ง แต่ละครั้งไม่เกินสามนาที ช่วงปีใหม่กลับไปอยู่สามวัน สองวันครึ่งแรกออกไปเจอเพื่อนร่วมชั้นข้างนอก
ตอนนี้เขากลับมาอีกแล้ว
โจวไคเฉิงพลิกตัว หันหน้าเข้าหาผนัง
เขาไม่อยากผ่านเรื่องแบบเดิมอีก
ไม่จำเป็นเลย
เขามีวิธีใช้ชีวิตที่ดีกว่านี้ ไม่จำเป็นต้องโยนตัวเองลงไปในบ่อโคลนที่อึดอัดนั่น แล้วแช่อยู่ในนั้นอีกสิบกว่าปี
ตอนนี้ปัญหาคือ ต่อจากนี้จะใช้ชีวิตอย่างไร?
เงินหกร้อยหยวน บัตรประจำตัวหนึ่งใบ ร่างกายอายุ 16 ปี และเหลือเวลาอีกแปดปีกว่าจะถึงปี 2009 ตลอดแปดปีนี้เขาต้องกิน ต้องมีที่อยู่ และต้องใช้ชีวิตให้เหมือนคนคนหนึ่ง
แต่อายุแค่ 16 ไม่มีวุฒิการศึกษา ไม่มีใครจ้างหรอก
เขาหลับตา คุ้ยความทรงจำตามซอกมุมต่าง ๆ จากชาติที่แล้วในหัว
เศษเสี้ยวกระจัดกระจาย ราวกับเหรียญที่หล่นเกลื่อนอยู่กองหนึ่ง
เขาต้องเก็บเหรียญเหล่านั้นขึ้นมาทีละเหรียญ แล้วรวบรวมให้กลายเป็นเงินก้อนแรกสำหรับประทังชีวิต
อีกแปดปีเขาจะขุดบิตคอยน์สามหมื่นเหรียญ ตลอดแปดปีนี้สิ่งเดียวที่ต้องทำก็คือ—มีชีวิตอยู่ ใช้ชีวิตให้ดี
อยู่ให้ถึงปี 2009
แต่ก่อนหน้านั้น เขาต้องผ่านเช้าวันประกาศคะแนนสอบในอีก 24 วันให้ได้ก่อน
เขาพลิกตัวแล้วดึงผ้าห่มมาห่อตัวแน่น
ความทรงจำที่กระจัดกระจายในหัวเริ่มต่อกันทีละน้อย แนวทางเลือนรางสายหนึ่งค่อย ๆ ปรากฏขึ้น
โจวไคเฉิงหลับตาลง
แล้วเขาก็ผล็อยหลับไป
ร่างกายวัย 16 ปี ไม่รู้จักอาการนอนไม่หลับ