ตระกูลเถียน แม้จะไม่มีบ้านหลังใหญ่ที่ก่อด้วยอิฐเขียวและมุงกระเบื้อง แต่ก็เป็นบ้านหลังใหญ่ติดอันดับต้น ๆ ของหมู่บ้านตระกูลเถียน
ตัวบ้านมีถึงสองแถว ลานบ้านก็กว้าง ต้นไม้ในลานยังใหญ่โต ราวกับผู้อาวุโสที่กำลังมองลงมายังคนทั้งครอบครัว
ใต้ต้นไม้ใหญ่มีม้านั่งตัวเล็กตั้งเรียงเป็นวงกลม คนแก่เด็กเล็กทั้งบ้านนั่งรับลมเย็นอยู่ใต้ร่มไม้
เถียนเหมียวเอ๋อร์เพิ่งตื่น ตอนนี้เถียนเผิงเฉิงอุ้มเธอไว้ในอ้อมแขน ไม่ยอมให้ใครอุ้มทั้งนั้น
แม้ตระกูลเถียนจะไม่ร่ำรวย แต่ก็มีลูกหลานเต็มบ้าน
ลูกชายคนโตจิ่งซานแต่งกับหวังซื่อเหม่ยหลัน มีลูกชายสองคนกับลูกสาวหนึ่งคน คือเถียนเฟิงซั่ว เถียนเฟิงหม่าน และเถียนชุ่ยหง
เถียนเฟิงซั่ว หลานชายคนโต แต่งกับตู้ฟาง นางเป็นหลานสาวของตู้เจวียน ภรรยาบ้านรอง จึงนับว่ารู้จักมักคุ้นกันดี
ลูกชายคนที่สอง เถียนจิ่งหลิน แต่งกับตู้เจวียน มีลูกชายสองคนกับลูกสาวหนึ่งคน ลูกชายคนโตคือเถียนเฟิงโซ่ว ลูกชายคนเล็กคือเถียนเฟิงเม่า ส่วนลูกสาวคือเถียนชุ่ยหลิ่ว
มีเพียงลูกชายคนเล็กจิ่งซิ่วที่เป็นคนที่เถียนเผิงเฉิงรู้สึกผิดต่อที่สุดในชีวิต
เขาเป็นซิ่วไฉ ลูกชายในบ้านจึงไม่จำเป็นต้องไปรับราชการทหาร แต่เพราะต้องการตอบแทนบุญคุณที่ติดค้างอีกฝ่ายมาหลายปีก่อน ลูกชายคนที่สามจึงยังต้องไปออกรบ
สะใภ้สามตายเพราะคลอดยาก เขาไม่รู้เลยว่าต่อไปจะเผชิญหน้ากับลูกชายคนที่สามอย่างไร
เขาทำผิดต่อเจ้าสาม
เมื่อมองเหมียวเอ๋อร์ตัวน้อยในอ้อมแขน เถียนเผิงเฉิงก็ปวดใจจนพูดไม่ออก
“ข้าคิดว่าจะยังไม่ไปทำงานที่ว่าการก่อน หนึ่งคือข้าอายุมากแล้ว สองคือเหมียวเอ๋อร์เป็นแบบนี้ ต่อไปข้าจะอยู่บ้านเลี้ยงดูเธอเอง!”
เถียนเหมียวเอ๋อร์ เขาอยากเลี้ยงดูด้วยตัวเอง
ไม่ใช่ว่าไม่ไว้ใจคนในบ้าน แต่เขาไม่ไว้ใจน้ำมูกยืด ๆ ของเถียนเหมียวเอ๋อร์ต่างหาก เกิดวันไหนสะบัดไปเข้าปากใครเข้า นั่นคงไม่ใช่เรื่องเล็กแน่
“ท่านพ่อ พวกเราฟังท่านทั้งนั้น!”
“ท่านปู่ พวกเราก็ช่วยดูแลน้องเล็กได้ ท่านสุขภาพไม่ดี ควรพักผ่อนให้มาก ๆ นะขอรับ!”
เมื่อเห็นลูกหลานเต็มบ้าน เถียนเผิงเฉิงก็พึงพอใจอย่างยิ่ง
“ปีนี้ถึงคราวสอบเซียงซื่อแล้ว พี่น้องสามคน เฟิงซั่ว เฟิงหม่าน และเฟิงเม่า ลองไปเข้าสอบดูเถอะ!”
“ถ้าสอบผ่าน ปู่จะส่งพวกเจ้าไปเรียนที่สำนักศึกษาหงโจว ถ้าสอบไม่ผ่านก็กลับมาหางานทำเลี้ยงชีพ”
แม้เขาจะเป็นเพียงเสมียนตัวเล็ก ๆ แต่ก็ให้ความสำคัญกับการศึกษาของลูกหลานมาก ลูกชายทุกคนอ่านออกเขียนได้ หลานชายทั้งสามคนก็สอบผ่านการสอบถงเซิงแล้ว
มีเพียงเถียนเฟิงโซ่วเท่านั้น
จะว่าเขาไม่ฉลาดก็ไม่ได้ เขาฉลาดเกินไปต่างหาก เพียงแต่เอาความฉลาดไปใช้ผิดที่
เมื่อเห็นปู่มองมาทางตน หัวใจดวงน้อยของเถียนเฟิงโซ่วก็เต้นระรัวด้วยความตกใจ
“ท่านปู่ ข้ายังสอบถงเซิงไม่ผ่านเลย...”
ไม่ใช่ว่าสอบไม่ผ่าน แต่เขาไม่คิดจะสอบตั้งแต่แรกเลยต่างหาก
ยุคนี้เลี้ยงคนเรียนหนังสือสักคนก็ลำบากแล้ว พี่น้องทั้งสี่คนในบ้านล้วนเรียนหนังสือ เขากลัวว่าปู่กับพ่อแม่จะเหนื่อยตายเสียก่อน
“เฮ้อ ปู่ไม่ได้หวังให้พวกเจ้าทุกคนได้ดีมีหน้ามีตา แค่อยากให้รู้หนังสือเพิ่มอีกสักหน่อย ต่อไปจะได้มีทางทำมาหากินเพิ่มขึ้น!”
ต่อให้ไปเป็นเด็กรับใช้ในโรงเตี๊ยม ก็ยังดีกว่าเป็นคนไม่รู้หนังสือเลย
“ท่านปู่ ข้าไม่มีหัวทางเรียนหนังสือ ต่อไปให้พี่ใหญ่ พี่รองกับน้องสี่ตั้งใจเรียนเถอะ ข้าจะอยู่บ้านปลูกนาเป็นเพื่อนท่านลุงใหญ่!”
เถียนเฟิงโซ่วก้มหน้า แกะเล็บมือไปพลาง
คนทั้งบ้านเงียบกริบ
ความเป็นอยู่ของบ้านพวกเขาดีกว่าคนธรรมดาอยู่จริง แต่การเลี้ยงดูคนเรียนหนังสือถึงสี่คนทำให้รายจ่ายเกินรายรับแทบจะเป็นเรื่องปกติ
ถ้ามีคนเรียนหนังสือน้อยลงหนึ่งคน ในหนึ่งเดือนก็จะประหยัดเงินได้อย่างน้อยหนึ่งตำลึงกว่า หนึ่งปีก็สิบกว่าตำลึง พอให้ทั้งบ้านกินอยู่ได้เกือบครึ่งปี
สะใภ้รองสะกิดสามีของตน แต่สามีของนางกลับนิ่งเหมือนท่อนไม้ ไม่พูดอะไรสักคำ
“ท่านพ่อ เฟิงโซ่วไม่มีหัวทางเรียนหนังสือจริง ๆ แทนที่จะให้เขาเสียเงินเปล่า ก็ปล่อยให้ทำตามใจเถอะ บ้านเราจะได้มีคนช่วยทำงานเพิ่มอีกคน!”
คำพูดแบบนี้ก็มีแต่สะใภ้รองเท่านั้นที่กล้าพูด
เถียนเผิงเฉิงมองสะใภ้รอง นางเป็นคนซื่อตรง ไม่เคยคิดเล็กคิดน้อยเรื่องได้หรือเสีย
เขาอ้าปาก อยากเกลี้ยกล่อมสักหน่อย แต่พอคำพูดมาถึงริมฝีปากกลับเอ่ยไม่ออก
หากเขาไม่ไปทำงานที่ว่าการ บ้านก็จะขาดรายได้ไปสามตำลึงทันที
สามตำลึงเชียวนะ!
ไม่ได้การแล้ว พักสักสองสามวันเขาก็ต้องกลับไปทำงาน ไม่ตายก็ต้องทำ!
“ท่านปู่ ไข่นึ่งสุกแล้วเจ้าค่ะ ส่งเหมียวเอ๋อร์มาให้ข้าสิ!”
สะใภ้ของเฟิงซั่วถือชามใบเล็กออกมาจากครัว ในชามเป็นไข่นึ่งที่ทำให้เถียนเหมียวเอ๋อร์
พอได้กลิ่นหอมของไข่ เถียนเหมียวเอ๋อร์ก็ขยุกขยิกอยู่ในอ้อมแขนของปู่
“เหมียวเอ๋อร์แข็งแรงขึ้นเรื่อย ๆ วันนี้เห็นพ่อไม่สบาย ก็ร้อนใจจนเรียกปู่ได้แล้ว!”
สะใภ้ใหญ่รับเถียนเหมียวเอ๋อร์ไป แล้วใช้ช้อนป้อนทีละคำ
เถียนเหมียวเอ๋อร์แกว่งขาน้อย ๆ อย่างพึงพอใจ
สมองของเธอยังโตไม่เต็มที่ ต้องกินของดี ๆ กินดีแล้วสมองถึงจะบำรุงได้
“จริงหรือ? เหมียวเอ๋อร์พูดได้แล้วหรือ?”
เถียนเผิงเฉิงตื่นเต้นขึ้นมาเล็กน้อย
“ตอนนั้นพวกเราทุกคนได้ยิน เหมียวเอ๋อร์เรียกปู่แล้วเจ้าค่ะ!”
“เหมียวเอ๋อร์ เรียกปู่อีกสักครั้งสิ ให้ปู่ดีใจหน่อย!”
เถียนเฟิงโซ่วดีใจมาก
ปู่ยังไม่ตาย เขาก็ไม่ต้องกลับไปเรียนหนังสืออีกแล้ว ถึงเถียนเหมียวเอ๋อร์จะยังดูมึน ๆ อยู่บ้าง แต่ทุกอย่างก็ยังไปได้ดีไม่ใช่หรือ?
เขาพอใจแล้ว
“แม่!”
เถียนเหมียวเอ๋อร์ร้องเสียงใส เรียกพี่สะใภ้ใหญ่
คนตระกูลเถียนพากันตกตะลึงอีกครั้ง
วันนี้มีเรื่องให้ตกใจหลายรอบเหลือเกิน
“นางเรียกแม่แล้วหรือ?”
“นั่นแม่ข้าใช่ไหม?”
“ไม่ใช่ ๆ เหมียวเอ๋อร์เรียกผิดแล้ว ต้องเรียกท่านป้าสะใภ้ใหญ่!”
“เรียกท่านป้าสะใภ้รองสิ!”
คนทั้งกลุ่มล้อมเถียนเหมียวเอ๋อร์ไว้ จนเธอแทบปากค้าง
ตาเฒ่าระบบนั่นสั่งให้เธอเรียกแม่
“อย่าเอะอะกัน เดี๋ยวจะทำเหมียวเอ๋อร์ตกใจ ค่อย ๆ สอนกันไป ยังมีหวัง!”
เถียนเผิงเฉิงลุกขึ้นยืน
เขาเกือบจะน้ำตาไหลด้วยความตื้นตัน
เถียนเหมียวเอ๋อร์ไม่เหมือนเด็กคนอื่น ทั้งเดินช้า ทั้งไม่ยอมพูด เขาพาเธอไปหาหมอมาแล้วหลายคน หมอพวกนั้นพูดว่าอย่างไรนะ?
บอกว่าหัวของเหมียวเอ๋อร์ว่างเปล่า ไม่ต้องพูดถึงการพูดหรือเดินเลย ชาตินี้คงเป็นได้แค่คนโง่
ตอนนี้เหมียวเอ๋อร์ของเขาเดินได้แล้ว ทั้งยังพูดได้ หรือว่าพี่ใหญ่พูดถูก? หมอในอำเภอเชื่อถือไม่ได้หรือ?
“เหมียวเอ๋อร์ของบ้านเราไม่ใช่คนโง่อย่างที่หมอบอกนี่นา ดูสิ ตอนนี้ค่อย ๆ ดีขึ้นแล้วไม่ใช่หรือ?”
“นั่นสิ หมอยังบอกด้วยว่าพ่อเราคงไม่รอดแล้ว แต่พ่อก็ยังสบายดีไม่ใช่หรือ?”
หมอในอำเภอเชื่อถือไม่ได้ อย่างไรเสียคนในบ้านพวกเราก็ไม่เชื่อแล้ว
“เป็นอย่างนั้นหรือ?”
เถียนเผิงเฉิงมองเถียนเหมียวเอ๋อร์ที่กำลังกินอย่างเอร็ดอร่อย หรือที่เขารอดมาได้ไม่ใช่เพราะน้ำมูกยืด ๆ ของนางหรือ?
เหมือนจะไม่ใช่จริง ๆ ไม่เคยได้ยินว่าน้ำมูกยืด ๆ ช่วยชีวิตคนได้เสียหน่อย เป็นไปได้ว่าหมอเถื่อนนั่นทำคนเดือดร้อนจริง ๆ!
“แน่นอนสิ เหมียวเอ๋อร์ตัวน้อยของบ้านเราถึงจะมึน ๆ ไปหน่อย...”
“เจ้าพูดว่าอะไรนะ?”
“เด็กตัวซวย!”
เถียนเฟิงโซ่วเผลอพูดออกมาเพราะตื่นเต้น จึงถูกพ่อแม่ไล่ตีเสียยกใหญ่
เถียนเหมียวเอ๋อร์หัวเราะคิกคัก เธอก็ว่าแล้วว่าพี่สามคนนี้สมองไม่ดี สู้เธอก็ยังไม่ได้!
“เหมียวเอ๋อร์หนาวหรือเปล่า?”
พี่สะใภ้ใหญ่เช็ดน้ำมูกยืด ๆ ของเถียนเหมียวเอ๋อร์ ในใจรู้สึกผิดอยู่บ้าง พ่อสามีของนางกินน้ำมูกเข้าไปเต็ม ๆ คำ ตามเหตุผลแล้วพวกนางถือว่าอกตัญญู
แค่ไม่รู้ว่าพ่อสามียังจำได้หรือเปล่า
“ท่านแม่ เหมียวเอ๋อร์ไม่ยอมใส่ผ้าปิดท้อง ตอนกลางคืนก็นอนไม่ยอมคลุมผ้าห่ม อาจจะหนาวจนเป็นหวัด...”
เถียนชุ่ยหงยิ่งรู้สึกผิดกว่าเดิม ตอนกลางคืนนางไม่กล้าอยู่ใกล้เถียนเหมียวเอ๋อร์มากนัก แถมยังหลับสนิท จึงดูแลน้องสาวไม่ดีจริง ๆ
“ไม่เป็นไรหรอก เด็กทุกคนตอนเล็ก ๆ ก็เป็นแบบนี้แหละ เดี๋ยวให้เหมียวเอ๋อร์มานอนกับข้า ข้าดูแลสักสองวันก็หายแล้ว!”
พี่สะใภ้รองหอบหายใจ นางวิ่งตามเถียนเฟิงโซ่วไม่ทัน จนสงสัยว่าตัวเองคลอดลิงออกมาหรืออย่างไร ถึงได้กระโดดโลดเต้นไปมา จับไม่อยู่เสียที